١ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص

علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٦ - بررسی محتوایی حدیث استعداد فقر و نقد برخی از دیدگاهها

داشته و هر یک حدیث را با بیان چگونگی و چیستی فقر شرح می‌کند:

١. فقر ݢݢݢݢدر دنیا و صبر ݢݢݢݢݢبر ݢݢݢݢݢآن

برخی فقر روایت را فقر در دنیا گرفته‌اند و معنای حدیث را ترغیب به ترک دنیا و تزهد در آن و صبر بر نداری و قناعت دانسته‌اند.[١] بنا بر این تفسیر، جلباب و تجفاف مشبه به و صبر بدان تشبیه شده است، و وجه شبه ستر و پوشش است؛ یعنی صبر فقر را می‌پوشاند؛ همان طور که جلباب و تجفاف بدن را. ابن قتیبه بر این تفسیر خود شاهدی از روایت امام _ علیه السلام _ در باره افرادی که خود را شیعیان ایشان نامیدند، می‌آورد و ویژگی‌های شیعه را این گونه بیان فرمودند:

خُمص البطون من الطوی، يُبس الشفاه من الظمأ، عُمش العيون من البكاء.[٢]

ابن میثم نیز می‌گوید:

قوله: من أحبّنا فليستعدّ للفقر جلباباً: أي يهیی‌ء له ذلك. و الجلباب مستعار لتوطين النفس علی الفقر و الصبر عليه، و وجه الاستعارة كونهما ساترين للمستعدّ بهما من عوارض الفقر و ظهوره في سوء الخلق و ضيق الصدر و التحيّر الّذي ربّما يؤدّي إلی الكفر كما يستر بالملحفة، و لمّا كانت محبّتهم _ عليهم السّلام _ بصدق يستلزم متابعتهم و الاقتداء بهم و الاستشعار بشعارهم و من شعائرهم الفقر و رفض الدنيا و الصبر علی ذلك وجب أن يكون كلّ محبّ لهم مستشعراً للفقر و مستعدّا له جلباباً من توطين النفس عليه و الصبر. و قد ذكر ابن قتيبة هذا المعنی بعبارة اخری.[٣]

سخن کیذری نیز بیشتر به صبر بر نداری و زهدگرایی اشاره دارد:

يعني فليعد وقاه مما يورد عليه الفقر و التقلل و رفض الدنيا من الحمل علی الجزع و قلة الصبر علی شظف العيش و خشونة حال.[٤]

٢. فقر ݢݢݢݢݢݢدر ݢݢݢݢݢآخرت

این قول کسانی مثل ابوعبید است.[٥] دلیل ایشان در رد قول بالا این است که: ما در میان محبان اهل بیت _ علیهم السّلام _ کسانی را می‌یابیم که لزوماً فقیر نیستند و در فقر و


[١].‌ الامالی؛ شرح ‌نهج ‌البلاغة(ابن ‌میثم)، ج٥، ص٢٩٨.

[٢].‌ همان؛ ر.ک:‌ نهج البلاغه، خ١٢١، ص١٧٨ با اختلاف کمی در متن.

[٣].‌ شرح ‌نهج ‌البلاغة(ابن‌میثم)، همان.

[٤].‌ حدائق ‌الحقائق ‌فی ‌شرح ‌نهج‌ البلاغة، ج٢، ص٦٣٤

[٥].‌ غریب الحدیث، ابو عبید القاسم بن سلام، ص٤٦٦.