خبر، به دو دسته متواتر و واحد تقسیم می‌شود. راه ارزشیابی خبر واحد، بررسی تک تک راویان است. اگر همه راویان شرایط صحت را داشته باشند، خبر صحیح[١] نامیده می‌شود و چنانچه حتّی یکی از راویان شرایط صحّت حدیث را به دست نیاورد، حدیث را نمی‌توان صحیح خواند. در این صورت، بنا بر شرایط جدید، حدیث به یکی از سه دستۀ حسن،[٢] موثق[٣] و یا ضعیف[٤] تبدیل خواهد شد.

در بارۀ سند صحیفۀ سجّادیه دو نظریه وجود دارد: متواتر و خبر واحد.

بررسی تواتر سند صحیفه سجّادیة

اهتمام عالمان دینی به نقل صحیفۀ سجّادیة و فراگیری صحیفه سبب شد تا برخی دانشمندان اسناد صحیفه را متواتر بدانند. علّامه محمّد تقی مجلسی، اسانید صحیفه را ٥٦١٠٠ سند[٥] شمرده است.[٦] بدیهی است که مراد ایشان از اسناد، مجموعه اجازاتی است که عالمان برای روایت کردن صحیفه سجادیه به شاگردان خود در طول قرون متمادی داده‌اند. این گونه سندها در تمام طبقات یکسان نیستند. در برخی طبقات، راویان بسیاری حدیث را نقل می‌کنند؛ حال آن که در برخی طبقات دیگر تنها یک راوی آن را نقل کرده است. میر داماد، دیگر عالم نامدار دوران صفوی، سند صحیفه را متواتر خوانده است.[٧]

نقد

متواتر به خبری گویند که تعداد راویان آن در هر طبقه به اندازه‌ای برسد که احتمال هم‌داستانی آنان برکذب عادتاً محال باشد. در بارۀ سند صحیفۀ سجّادیه دست‌کم در دو

[١]. صحیح: حدیث اتصل سنده الی المعصوم بنقل العدل الامامی عن مثله فی جمیع الطبقات (الرعایة فی علم الدرایة، ص٦٦).

[٢]. حسن: حدیث ما اتصل سنده إلی المعصوم٧ بإمامی ممدوح، مدحاً مقبولاً معتمداً به، غیر معارض بذم من غیر نص علی عدالته (دراسات فی علم الدرایة تلخیص مقباس الهدایة، ص٢٨).

[٣]. موثق: ما اتصل سنده إلی المعصوم بمن نص الأصحاب علی توثیقه مع فساد عقیدته (همان، ص٣٠).

[٤]. ضعیف: و هو ما لم یجتمع فیه شروط أحد الأقسام السابقة (همان، ص٣٢).

[٥]. منظور، اشخاص متعدد ذکر شده در اجازات است. وقتی فردی در سلسله اسناد متفاوت از اسناد دیگر می‌شود، آن را یک سند جدید به شمار می‌آورند.

[٦]. بحار الانوار، ج١١٠، ص٦١.

[٧]. شرح الصحیفه، ص٤٥.