از همسر سابق ابو بکر می‌دانند.[١] برخی نیز تعارضات فراوان میان روایات مثبت این ازدواج را دلیل بر بطلان این ادعا دانسته‌اند.[٢] و عده‌ای نسبت به اثبات ضعف رجال این دسته روایات همت گمارده‌اند.[٣] البته در این میان، عده‌ای از علمای شیعه اصل این ازدواج پذیرفته و آن را به زورگویی و تهدید عمر نسبت به امیر مؤمنان _ علیه السلام _ تعلیل نموده‌اند.[٤] در پایان و در پاسخ به این شبهه می‌توان چنین اظهار داشت: اولاً بر اساس آنچه از اختلاف موجود در این مسأله گذشت، اصل این ازدواج رازآلود و آکنده از تردید است، لذا نمی‌تواند در مقام استدلال از سوی مخالفان مطرح گردد؛ ثانیاً بر مبنای پذیرش اصل این پیمان زناشویی، بر اساس اصل تقیه _ که حکمی اضطراری و ثانوی است _ حتی ازدواج با گمراهان نیز جایز است.[٥]

٣. جریان موافق تقیه در میان امامیه

کلبرگ در ادامه مقاله خود، به بیان دیدگاه‌های امامیه در باره مسأله تقیه پرداخته و سعی وافری به کار بسته تا به دو جریان متفاوت موافق و مخالف در این موضوع دست یابد. او ابتدا به طیفی از شیعیان اشاره می‌کند که تقیه را در نظر، باور و در عمل، به کار می‌بسته‌اند. او ادله این گروه را موارد زیر می‌داند:

١. برخی آیات قرآنی بر مسأله تقیه دلالت دارند؛ مانند آیه ٢٨ سوره آل عمران و آیه ١٠٦
از سوره نحل. یکی دیگر از آیاتی که کلبرگ معتقد است شیعیان در اثبات تقیه از آن استفاده می‌کنند، آیه «...إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللهِ أَتْقاکُم‌...»[٦] است؛ آیه‌ای که در آن واژه «أَتْقاکُم‌» به معنای ثانوی آن _ تقیه و دورویی _ اخذ شده، حال آن که معنای اولیه آن ترس از خدا است.

٢. دلیل دوم به توجه صادقین _ علیه السلام _ به پدیده تقیه بازمی‌گردد؛ هنگامی
که این دو امام _ علیه السلام _ در شرایط خفقان‌آمیز سیاسی، به دنبال حفظ جان شیعیان و میراث تشیع بوده‌اند. در پایان، کلبرگ وجود روایات فراوان در جوامع روایی امامیه

[١]. احقاق الحق و ازهاق الباطل، ج٢، ص٣٧٦.

[٢]. المسائل السرویة، ص٩٠.

[٣]. همان، ص٨٦-٨٧؛ نیز ر.ک: تزویج ام کلثوم من عمر، ص١١- ١٧.

[٤]. الکافی، ج٥، ص٣٤٦.

[٥]. المسائل السرویة، ص٩١.

[٦]. سوره حجرات، آیه ١٣.