پنجم. با توجه نکات پیش گفته، این مقاله تلاش می‌کند آنچه را عالمان شیعه در باره الموضوعات به عنوان کتاب‌های مستقل تألیف کرده‌اند، معرفی کرده و سپس به تحلیل آن بپردازد. از این رو، مطالب این مقاله در دو بخش سامان یافته است:

١. کتابشناسی توصیفی،

٢. تحلیل موضوعات نگاری در شیعه.

يک. کتابشناسی توصيفی

اگر با نگاهی موسع به کتاب‌های به چاپ رسیده در باب الموضوعات توسط عالمان شیعه نگریسته شود، فهرستی بدین صورت به دست می‌آید که به ترتیب نگارش و نشر چنین است:

١. ابو هریرة، عبد الحسین شرف الدین (١٢٩٠ _ ١٣٣٧ق)،

٢. الغدیر ، ج ٥، علامه عبد الحسین امینی (١٢٨١ _ ١٣٤٩ش)،

٣. الاخبار الدخیله، محمّد تقی تستری (١٢٨٢ _ ١٣٧٤ش)،

٤. ابو هریره، محمود ابو ریّة (١٣٠٦ _ ١٣٠٩ ق)، ترجمه محمّد وحید گلپایگانی (١٣٠٥ _ ١٣٨٣ش)،

٥. خمسون و ماة صحابی مختلق، علامه سید مرتضی عسکری (١٢٩٣ _ ١٣٨٦ش)،

٦. الموضوعات فی الأخبار و الآثار، هاشم معروف الحسنی (١٩١٩ م _ ١٤٠٣ ق)،

٧. زیارت و زیارت نامه، حیدر علی قلمداران (١٢٩٠ _ ١٣٦٨ش)،

٨. عرض اخبار اصول، سید ابو الفضل برقعی (١٢٨٧ _ ١٣٧٠ش)،

٩. حدیث‌های خیالی در مجمع البیان، نعمت الله‌ صالحی نجف‌آبادی (١٣٠٢ _ ١٣٨٥ش)،

١٠. الحدیث النبوی بین الروایة و الدرایة، آیة الله‌ جعفر سبحانی (١٣٠٧ ش _ ... )،

١١. نقد کتب حدیث، سید مصطفی حسینی طباطبایی (١٣١٤ ش _ ... )،

١٢. درسنامه وضع حدیث، ناصر رفیعی محمدی (١٣٤٤ _ ... )،

١٣. معیارهای شناخت احادیث ساختگی، قاسم بستانی،

١٤. تهذیب احادیث الشیعة، احمد القبانچی،

١٥. وضع و نقد حدیث، عبد الهادی مسعودی (١٣٤٣ _ ... ).

اینک به معرفی اجمالی این آثار پانزده‌گانه و سپس دسته‌بندی آن می‌پردازیم.