رساله توضيح المسائل - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٨٥ - احكام خمس

ج‌ سر سال خمس زمين را به قيمت فعلى آن بايد بدهد.

س ٥٠- شخصى خود و فرزندان اناث و ذكورش بالغ و غير بالغ كار مى‌كنند و اجرت همه به دست او مى‌آيد كه خرج زندگى كند و مقدار زائد از مؤونه را صرف تهيه باغ و خانه و سرمايه مى‌نمايد اكنون پس از چند سال تكليف خمس نسبت به زائد از مؤونه چگونه است؟ در حالى كه فرزندان بالغ اجرتهاى خود را به عنوان هبه يا قرض و يا امانت به پدر واگذار ننموده يعنى اسمى روى آن نگذاشته‌اند؟

ج‌ اگر از مال مشترك با رضايت بالغين و به ولايت بر غير بالغين صرف در زندگى كرده و بقيه را صرف تهيه باغ و سرمايه كرده فرزندان بالغ و غيربالغ در باغ و سرمايه شريكند و هر كدام در سهم خودشان خمس را ضامنند و راجع به تهيه خانه اگر از مؤونه باشد خمس ندارد و اگرنه حكم باغ و سرمايه را دارد.

س ٥١- اگر مبلغى پول خمس داده و مبلغى از طريق قرض و مبلغى هم از ربح كسب خرج احياىِ زمينى نمود و نمى‌داند از هر كدام چه اندازه خرج كرده است اكنون براى مصالحه به يك مبلغى بايد ارزش زمين را حساب كند يا مبالغى كه خرج كرده است؟

ج‌ زمين احياء شده به قيمت فعلى خمس دارد و هزينه احياء قبلًا از آن استثناء مى‌شود.

س ٥٢- اگر زمينى را از درآمد كسب براى ساختن خانه خريد و تا چند سال نتوانست بسازد آيا خمسش واجب است يا نه؟

ج‌ واجب نيست مادامى كه به قصد ساختن خانه است و اگر از آن منصرف شد بايد خمس بدهد.

س ٥٣- اگر مسأله‌گو، يا مجاز در رسيدگى به امور حسبيه‌ [١] مسأله را اشتباه گفت و گوسفند برخلاف دستور شرع ذبح شد يا بيش از بدهكارى مردم خمس يا زكات از آنان گرفت و به مصرف رساند و بعد كشف خلاف شد آيا ضامن است يا نه؟

ج‌ اگر شخصاً مباشر در ذبح حيوان و يا اخذ و صرف مال نبوده ضامن نيست.

[١] امور حسبيه كارهايى است كه بايد مجتهد عادل آنها را تصدى نمايد و يا با اجازه او انجام شودمانند رسيدگى به اموال بچه‌هاى يتيم.