رساله توضيح المسائل - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٧٤ - ٣- گنج

معمولى طلاست، يعنى اگر قيمت چيزى را كه از معدن بيرون آورده، بعد از كم كردن مخارجى كه براى آن كرده به ١٠٥ مثقال نقره يا ١٥ مثقال طلا برسد، بنابر احتياط واجب بايد خمس آن را بدهد.

مسأله ١٨٠٠- استفاده‌اى كه از معدن برده، اگر قيمت آن به ١٠٥ مثقال نقره يا ١٥ مثقال طلا نرسد، خمس آن در صورتى لازم است كه به تنهايى يا با منفعت‌هاى ديگر كسب او از مخارج سالش زياد بيايد.

مسأله ١٨٠١- گچ و آهك و گل سرشور و گِل سرخ، بنابر احتياط واجب از معدن محسوب است و خمس دارد.

مسأله ١٨٠٢- كسى كه از معدن چيزى به دست مى‌آورد، بايد خمس آن را بدهد چه معدن روى زمين باشد، يا زير آن، در زمينى باشد كه ملك است، يا در جايى باشد كه مالك ندارد.

مسأله ١٨٠٣- اگر نداند چيزى را كه از معدن بيرون آورده به ١٠٥ مثقال نقره يا ١٥ مثقال طلا مى‌رسد يا نه، بنابر احتياط واجب بايد به وزن كردن يا از راه ديگر، قيمت آن را معلوم كند.

مسأله ١٨٠٤- اگر چند نفر چيزى از معدن بيرون آورند، چنانچه بعد از كم كردن مخارجى كه براى آن كرده‌اند، اگر سهم هر كدام آنها به ١٠٥ مثقال نقره يا ١٥ مثقال طلا برسد، بايد خمس آن را بدهند.

مسأله ١٨٠٥- اگر معدنى را كه در ملك ديگرى است بيرون آورد، آنچه از آن به دست مى‌آيد، مال صاحب ملك است و چون صاحب ملك براى بيرون آوردن آن خرجى نكرده، بايد خمس تمام آنچه را كه از معدن بيرون آمده بدهد.

٣- گنج‌

مسأله ١٨٠٦- گنج مالى است كه در زمين يا درخت يا كوه يا ديوار پنهان باشد و كسى آن را پيدا كند و طورى باشد كه به آن، گنج بگويند.

مسأله ١٨٠٧- اگر انسان در زمينى كه ملك كسى نيست گنجى پيدا كند، مال خود او است و بايد خمس آن را بدهد.