رساله توضيح المسائل - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٨٤ - احكام خمس

را مالك به او اجاره دهد آيا مستأجر كه سرقفلى مى‌دهد اگر اين وجه را در بين سال از ارباح مكاسب بدهد بايد خمس آن را بدهد يا آن را كه از قبيل مؤونه كسب است- مثل اجاره دكان- و خمس ندارد؟

ج‌ پولى را كه براى سرقفلى داده است و از ارباح مكاسب است بايد خمس بدهد.

س ٤٦- مالك كه سرقفلى مى‌گيرد براى او اين وجه هبه محسوب مى‌شود و خمس ندارد يا از ارباح مكاسب است و خمس دارد؟

ج‌ وجه سرقفلى نيز از ارباح مكاسب است و خمس دارد.

س ٤٧- مركبى كه از ربح كسب تهيه مى‌شود براى اين كه سوار شود و به تجارتخانه يا مزرعه يا دكان يا محل كار خود برود بدون آن كه جنس تجارت با او حمل نمايد خمسش واجب است يا نه؟

ج‌ بايد خمس آن را بدهد.

س ٤٨- شخصى كه كارخانه يا اتومبيل يا ساير ابزار كسب دارد كه به قيمتى خريده است و سرمايه او همين مى‌باشد و در اثر كار كردن فرسوده شده و قيمت آن كمتر شده است ولى باز هم با همين ابزار كار مى‌كند و تأمين معاش مى‌نمايد آيا در آخر سال مقدارى را كه در اثر فرسودگى از قيمت اين ابزار كم شده است مى‌تواند از ربح بردارد و جبران كند و خمس بقيه ربح را بدهد يا آن كه خمس تمام ربحى را كه آخر سال برايش مى‌ماند بايد بپردازد.

ج‌ فرسودگى و استهلاك ابزار كسب در طريق استرباح‌ [١] كه موجب تنزل قيمت مى‌شود از درآمد استثنا مى‌شود و خمس بقيه را بايد داد.

س ٤٩- اگر زمينى را به ذمه خريد و در وقت معامله توجه نداشت كه قيمت را بعداً از چه پولى بدهد و بعد از تمام شدن معامله قيمت را از ربح كسب خود قبل از اين كه سال بر آن بگذرد داد اكنون پس از چند سال كه قيمت آن زمين ترقى كرده بايد خمس ارزش آن را بدهد يا خمس قيمت (ثَمَن) كافى است؟

[١] استرباح يعنى سود بردن و فايده بدست آوردن.