پانزده گفتار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٥ - بیان قرآن کریم

مختلفی نسبت میدهد؛ به آل فرعون، به مردم عاد و به مردم انطاکیه، که اینها در مقابل دعوت رسل اظهار تطیر میکردند یعنی فال بد میزدند و قرآن کریم در آیات زیادی با کمال صراحت این مطلب را میگوید که منشأ فال بد، هر شومی و نحوستی که وجود دارد، خارج از وجود خود بشر نیست؛ یعنی بشر ممکن است فکر و عقیدهاش فکر و عقیده شومی باشد؛ وقتی که فکر و عقیدهاش سراسر خرافه و جهالت است، شومی در جهالت است. شومی جز در اخلاق فاسد در جای دیگری نیست. شومی جز در اعمال پلید در چیز دیگری نیست. از نظر سعادت بشری، اگر بخواهیم حساب کنیم چه کشفی بزرگترین کشفها در دنیاست، من خیال میکنم بزرگترین کشفی که در دنیا به حال بشر مفید و سعادتمند است و بسیار عمیق و ارزنده است ولی بشر کمتر میخواهد زیر بار آن برود این کشف است: دَواؤُک فیک وَ داؤُک مِنْک ای بشر! دردت از خودت برمیخیزد، منشأ بدبختی تو خودت هستی نه چیز دیگر، سرنوشت شوم را خودت به دست خودت برای خودت به وجود میآوری، سرنوشت شوم تو به دست دیگری نیست. و همچنین تبدیل سرنوشت هم جز به دست خودت نیست؛ چاره این شومی و این سرنوشت بد هم در وجود خود توست. وَ کلَّ انْسانٍ الْزَمْناهُ طائِرَهُ فی عُنُقِهِ وَ نُخْرِجُ لَهُ یوْمَ الْقِیمَةِ کتاباً یلْقیهُ مَنْشوراً [١].

در عرب چون اصل فال بد زدن را از مرغها گرفته بودند و بعضی از مرغها را شوم حساب میکردند لهذا فال بد زدن را «تطیر» مینامند. از صدای کلاغ یا نوای جغد فال بد میگرفتند. در تواریخ نوشتهاند و در کتب مقاتل دیدهام که وقتی اسرای اهل بیت را وارد شام میکردند و مردم به استقبال بیرون آمده بودند، گویا خود یزید ابن معاویه هم به جایی در

[١]. اسراء/ ١٣.