آشنایی با قرآن ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٣ - ضمیر جمع
ضمیر جمع
نکته جالبی که در اینجا- که مرحله توحید عملی و مرحله «شدن» انسان است- وجود دارد این است که در کلمه نَعْبُدُ ضمیر جمع آورده شده و به صورت مفرد یعنی اعْبُدُ گفته نشده است. گفته نشده: «من تنها تو را میپرستم» بلکه گفته شده «ما تنها تو را میپرستیم». آن نکته در این مقام که مقام ساخته شدن انسان است این است که انسان همان طور که در پرتو شناخت خدا و توجه به او ساخته میشود نه در صورت غفلت از او و بیخبری از او، همان طور که در عمل و فعالیت ساخته میشود نه با نظر و اندیشه محض، همچنین انسان در ضمنِ عمل اجتماعی و همراه و هماهنگ با جامعه توحیدی ساخته میشود نه منفصل و جدا از قافله اهل توحید.
انسان موجودی است فکری، الهی، عملی، اجتماعی. انسانِ بدون اندیشه و شناختانسان حقیقی نیست. انسانِ بریده از خدا و غافل از خدا انسان نیست. انسان اندیشنده الهی بریده از عمل نیز انسان حقیقی نیست، انسان کاستیگرفته است.
همین طور انسان اندیشنده خداشناس عملی بریده از جامعه توحیدی نیز انسان ناقص است. پس در حقیقت معنی ایاک نَعْبُدُ این است:
خدایا ما مردم جامعه توحیدی در حرکتی هماهنگ، همه با هم به سوی تو و گوش به فرمان تو روانیم.
ایاک نَسْتَعینُ. تنها از تو کمک میخواهیم؛ از غیر تو کمک نمیخواهیم و استعانت نمیجوییم.
این جمله، مفیدِ توحید در استعانت است. توحید در استعانت، یعنی تنها از او کمک خواستن و تنها از او استمداد کردن و تنها به او اعتماد