وى بـه مـديـنـه آمـد و بـه عـثـمـان گـفـت : هرچه زودتر به فكر چاره باش و مسلمانان را از اين اخـتلافات خانمانسوز نجات ده . عثمان ندانست چه چاره اى بينديشد. بدين جهت حذيفه گفت : چاره ايـن اسـت كـه صـحـابـه را جـمـع كـنـى تـا قرآنهاى متعدد را يكنواخت بنويسند و در اطراف بلاد اسـلامـى پـخـش كـنـى و دسـتـور دهـى كـه تـمـام مـسـلمـانـهـا طـبـق ايـن نـسـخـه بـخـوانـنـد و عمل كنند و هر كه تخلف نمايد او را مجازات كن و مگذار مسلمانان بر سر قرآن اختلاف كنند.

عثمان در اين موقع دستور داد تا تمام كسانى كه نسخه اى از قرآن نزدشان هست بياورند، تا از روى همه آنها يك قرآن با نظم و ترتيب معينى نوشته شود.

بـراى ايـن كـار، نـخست زيد بن ثابت را انتخاب كرد، ولى زيد نتوانست كارى از پيش ببرد. از ايـن رو، مـتوسل به ابى بن كعب گرديد. ابى با كمك دوازده نفر از بزرگان صحابه اين كار را به پايان رساند و براى هر منطقه از كشور اسلامى يك نسخه از آن را فرستاد و دستور داد تمام مصحفهايى كه تا آن روز وجود داشت ، از بين ببرند.

ابن مسعود حاضر نشد مصحف خود را تسليم عثمان كند و بدين جهت مورد هتك و اهانت قرار گرفت . نـاگـفـتـه نـمـانـد كـه بـزرگـان صـحـابـه از جـمـله حـضـرت عـلى (ع ) بـا اصـل كـار كـه ايـجـاد وحـدت قـرآنى در بين مسلمين بود، موافقت داشتند و حتى آن حضرت در دوره خلافت خود بر اين كار صحه نهاد و مانع گرديد كه ديگران بر خلاف آنچه كه در زمان عثمان انجام گرفته بود، رفتار نمايند.(١٦٦)

گـفـتـنـى اسـت كـه قـرآن مـوجـود در دسـت مـسـلمـانـان از نـظـر ائمـه اهـل بـيـت عـليـهـم السـلام مـعـتـبـر اسـت و پـيـروان آنـان مـوظـفـنـد مـطـابـق آن عـمـل كـنـند و اين قرآن براى همه حجت است و بايد روايات را بر آن عرضه كنند كه در صورت مطابقت با قرآن ، درست و در صورت مخالفت باطلند.

رسالت و اهداف قرآن

قـرآن مـجـيد آخرين كتاب آسمانى و سند نبوت و معجزه هميشگى پيامبر اكرم (ص ) است . به همين جـهـت بـا هـدف بـسيار والايى نازل شده كه در ضمن آيات اين كتاب الهى به آن اشاره گرديده اسـت . خـداوند متعال در آغاز سوره ابراهيم (ع ) رسالت اصلى وهدف كلى از فرستادن اين كتاب آسمانى را خارج ساختن مردم از ظلمتها به سوى نوردانسته است :

((كِتابٌ اَنْزَلْناهُ اِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ اِلَى النُّورِ))(١٦٧)

كتابى است كه به سويت فرستاديم تا مردمان را از تاريكيها به جانب نور خارج سازى .

و اين همان رسالتى است كه از سوى خداى متعال براى ساير پيامبران نيز مشخص شده است . از آنجا كه موضوع رسالت و مخاطب قرآن ((انسان )) است و انسان نيز داراى ابعاد فكرى ـ اعتقادى و اخـلاقـى ـ تـربـيـتى و اجتماعى است ، رسالت قرآن را بايد از ابعاد مذكور مورد توجه قرار داد. در ايـن درس و درس بـعـد بـه تـشـريـح رسـالت و اهـداف كـلى قرآن در اين زمينه ها خواهيم پرداخت .

الف ـ رسالت قرآن در بُعد فكرى و اعتقادى

ابـتـدا و بـه عـنوان مقدمه يادآور مى شويم كه قرآن مجيد در راه ساختن انسان و رساندن وى به قـلّه سـعـادت و تـكـامـل ، بـراى ((عـلم )) و فـرا گـرفـتـن آن اهـمـيـت فـراوان قائل شده و يكى از اهداف اصلى پيامبر اكرم (ص ) را تعليم كتاب و حكمت به مردم دانسته است .(١٦٨)

هـمـچـنـيـن بـراى مـؤ مـنان عالم درجات بسيار بالايى در نظر گرفته و دانشمندان حقيقى را مورد تـكريم قرار داده است .(١٦٩) از همگان خواسته كه از روى علم و دانايى سخن بگويند و مـطـالب ديگران را نيز به همراه دليل و استدلال بپذيرند. سخن از تعليم و تعلم و ابزار علم چـون قـلم و نوشته ، در اولين آيات نازل شده بر پيامبر اكرم (ص )(١٧٠) خود نشانگر اهميت علم و دانش از ديدگاه قرآن مجيد است .