حـضـرت عـلى (ع )، اول كـسـى بـود كـه بـعـد از وفـات پـيـامـبـر اكـرم (ص ) (و پـس از مراسم غسل و كفن و دفن آن حضرت ) در خانه نشست و قرآن را جمع آورى و تنظيم كرد؛ مشهور نزد علما و مـورّخـان شـيـعـه و سـنـّى ايـن اسـت كـه آن حـضـرت ، مـدت شـش مـاه مشغول جمع آورى قرآن و نظم و ترتيب آن بود.(١٥٨)

نـظـمـى كـه حـضـرت عـلى (ع ) بـه قـرآن داده بـود، بـر اسـاس تـرتـيـب نـزول بـود و اضـافـه بـر آن بـه مـوارد نـزول ، سـبـب نـزول ، كـسـى كـه آيـه يـا آيـات دربـاره او نـازل شـده ، مـكـان نزول ، زمان نزول و اينكه نزول آن در روز صورت گرفته يا شب ، نيز اشاره شده بود.

حضرت باقر(ع ) مى فرمايد:

هركس از مردم ادعا كند قرآن را آن طورى كه نازل شده جمع آورى نموده ، دروغ گفته به جز على بن ابى طالب (ع ).(١٥٩)

بـيـشـتـر عـلمـا و مـورخـان اهـل سـنـت نيز در اين مساءله اتفاق نظر دارند كه قرآن جمع آورى شده توسط حضرت على (ع ) بر طبق نزول آيات و داراى امتيازات فوق بوده است .(١٦٠)

حـضـرت عـلى (ع ) بـعـد از آنـكـه قـرآن را بـه صـورت فـوق جـمـع آورى و تنظيم نمود، آن را بـرداشـتـه و به مسجد آورد و در معرض ‌ ديد مسلمانان قرار داد، در حالى كه صحابه پيامبر از كوچك و بزرگ در مسجد و در اطراف ابوبكر گرد آمده بودند، حضرت على (ع ) با صداى رسا فرمود:

اى مردم ! پس از رحلت پيامبر(ص ) و فراغت از غسل و تجهيز وى ، بر جمع آورى و تنظيم قرآن ، هـمـت گماشتم و اكنون بدين صورت در دسترس ‌ شما قرار مى دهم ، به خدا قسم ! هيچ آيه اى از خـدا بـر پيامبرش نازل نشده ، مگر اينكه آن را ثبت كرده ام و هيچ كلمه و آيه اى از قرآن از من فراموش نشده و طبق قرائت پيامبر و آن طورى كه او به من ياد داده ، در اينجا نوشته ام و تفسير و تـاءويـل هـر يـك را بـخـوبـى از پـيـامـبـر بـه يـاد دارم ، تـا نـگـويـيـد كـه ماغافل بوديم و كسى به ما گوشزد نكرد.

در ايـن هـنـگـام عـمـر بن خطاب از جا بلند شد و گفت : اى على ! قرآنى كه نزد ماست ، ما را بى نياز مى كند از آنچه تو ما را بدان مى خوانى .

حـضـرت عـلى (ع ) با شنيدن سخنان عمر بن خطاب و بى تفاوتى صحابه ، قرآنى را كه با خـود آورده بـود، بـه خـانـه بـرگردانيد(١٦١) و ديگر آن را به هيچ كس نشان نداد و آن قرآن در دست فرزندان معصوم آن حضرت بود تا به امام عصر(عج ) رسيد.(١٦٢)

با نپذيرفتن آن قرآن خسارتى بزرگ به مسلمانان وارد شد، زيرا در آن قرآن ، با توجه به تـرتـيـب خـاص و مـطـالب تـوصـيـفـى كـه نـوشـتـه شـده بـود، اشـارات و دلايـل و مـعـارفـى وجـود داشـت كـه مـى تـوانـسـت روشنايى و بصيرت مسلمانان را تا حد زيادى افزايش ‌ دهد.

جمع آورى قرآن توسط هياءت حاكمه وقت

بـعـد از آنـكه دستگاه حاكمه آن روز، مصحف على (ع ) را رد كرد، خود را ناچار ديد كه بدين كار اقـدام نـمـايـد، چرا كه جمع كردن اجزاى متفرق قرآن و حفظ آن از پراكندگى ، مساءله مهمى بود كـه چشم پوشى از آن ممكن نبود، زيرا بايد در جميع شؤ ون زندگى ، به قرآن مراجعه كرد و براى اين كار بايد در يك جا جمع مى شد تا بتوانند به آن رجوع كنند.