تجويد و علوم قرآني - مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی - الصفحة ١٥ -           الف ـ حرمت ظاهرى
شارع مقدس نيز براى رعايت حرمت ظاهرى قرآن ، احكامى را وضع نموده كه رعايت آنها علاوه بر اداى تـكـليـف شـرعـى ، نـمـايـانـگـر احـتـرام بـه قـرآن از جـان و دل است . برخى از اين احكام عبارتند از:
حـرمـت نـجـس كـردن خـط و ورق قـرآن و وجـوب آب كشيدن فورى آن در صورت نجس شدن ، حرمت قـرار دادن قـرآن بر روى نجاست و وجوب برداشتن آن در اين صورت ، حرمت نوشتن آن با مركب نـجـس ، وجـوب وضـو گرفتن براى لمس خط قرآن و حرمت لمس آن بدون وضو، ندادن قرآن به كفار و كسانى كه حرمت آن را نگه نمى دارند.
٢ ـ قرائت قرآن : تاءكيدى كه در متون اسلامى درباره قرائت اين كتاب الهى شده ، نسبت به هيچ كتاب ديگرى نشده است ؛ خداوند متعال در آيه اى مى فرمايد:
((آنچه از قرآن ميسّر و ممكن است ، بخوانيد.))(٢٦)
در آيـه ديـگـرى مـى فـرمايد: آنان كه كتاب خدا را مى خوانند و نماز مى گذارند و از آنچه به آنـهـا داده ايـم ، پـنـهـانـى و آشـكـار، انفاق مى كنند، اميدوار به تجارتى هستند كه هرگز زيان ندارد.(٢٧)
در روايـات معصومين (ع )، قرائت قرآن مورد توجه و تاءكيد قرار گرفته است .امام صادق (ع ) مى فرمايد:
((قـرآن ، عـهـد و فـرمـان خـدا بـا خـلق اسـت ، پـس شـايسته است كه هر مسلمانى به اين عهدنامه بنگرد و روزى پنجاه آيه از آن را بخواند.))(٢٨)
در روايـتـى از رسـول خـدا(ص ) تـلاوت قـرآن ، جـلا و صيقل دهنده دلهاى زنگار گرفته معرفى شده است .(٢٩)
امام صادق (ع ) در مورد اهميت تلاوت قرآن در سنين جوانى فرمود:
((كـسـى كـه در سـنـيـن جـوانـى ، قـرآن تـلاوت كـنـد، قـرآن بـا گـوشـت و خـونـش آمـيـخـتـه مـى گردد.(٣٠)
امام على (ع ) مى فرمايد:
((خـانـه اى كـه در آن قـرآن خـوانـده شـود و خـداونـد بـيـشتر ياد گردد، بركتش زياد مى گردد وفـرشـتـه هـا در آن فـرود مـى آيـنـد و شـيـاطـيـن از آن دورى مـى گـزيـنـنـد و بـراى اهـل آسـمـان ، روشـنـايـى مـى بـخـشـد، آن گـونـه كـه سـتـارگـان بـراى اهـل زمين مى درخشند، و خانه اى كه در آن قرآن خوانده نشود و يادى از خدا نگردد، بركتش كم مى شـود و مـلائكـه از آن روى بـر مـى تـابـنـد و شـيـاطـيـن بـه چـنـيـن خـانـه هـايـى راه مـى يابند.))(٣١)
ذكـر ايـن نـكـته لازم است كه آثار و بركات خواندن قرآن ،تنهابه آثار ظاهرى چون زياد شدن رزق و روزى ، زيـاد شـدن سـوى چـشـم و... مـنـحـصر نيست ، بلكه عمده آثار آن در آثار معنوى و باطنى آن است ، همانند آثارى كه در همين حديث شريف به برخى از آنها اشاره شده است .
بـراى رعـايـت بـيشتر حرمت قرآن به هنگام قرائت آن ، توجه به نكاتى ضرورى است . از جمله ايـنـكـه قـارى قـرآن ابـتـدا كـسـب طـهـارت بـوسـيـله وضـو يـا غـسل نموده و حتى المقدور مسواك نيز بزند و سپس روبه قبله و به حالت دو زانو يا چهار زانو نـشسته و از دراز كردن پا هنگام تلاوت آن خوددارى كند. همچنين قرآن را روى دست گرفته و يا روى رحل بگذارد و از گذاردن قرآن روى زمين خوددارى كند.
پـيـش از قـرائت قـرآن ، اسـتعاذه نموده و هنگام تلاوت خشوع و خضوع داشته باشد. قرآن را با صـداى زيـبا، شمرده و با مراعات تجويد بخواند و به هنگام قرائت ، به معناى آن خوب توجه كـنـد. مـوقـع تـلاوت آيـات بشارت آميز از درگاه خدا طلب مشموليت بشارت و به هنگام تلاوت آيات تهديد آميز از درگاه ربوبى طلب مغفرت و رحمت و عفو كند.
٣ ـ اسـتـمـاع قـرآن : يـكـى ديـگر از وظايف مؤ منان در برابر قرآن ، گوش دادن و سكوت هنگام شنيدن آيات كلام الهى است . خداوند متعال به مؤ منان فرمان داده است كه :
((وَ اِذا قُرِى ءَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ اَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ))(٣٢)
هـنـگـامـى كـه قـرآن خـوانـده مـى شـود، گـوش فـرا دهـيـد و خـامـوش بـاشـيـد، شـايـد كـه مشمول رحمتِخدا شويد.