فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٠٢ - تأملى در دائرة المعارف فقه على بن ابى طالب(ع) خالد غفورى
كه به قيس بن ربيع اعتماد كردهاند، اشارهاى نكرده است. مقتضاى امانتدارى علمى اين است كه هر دو نظر را در مورد راوى مذكور مطرح و آن گاه ديدگاه مختار، اعم از اين كه توثيق باشد يا تضعيف، بيان شود، نه اينكه به تضعيف راوى اكتفا شود به گونهاى كه خواننده گمان كند كه تضعيف وى، مسلّم و اجماعى است. قيس بن ربيع مورد اختلاف رجاليون است، به عقيده برخى از رجاليون، ثقه و از نظر برخى ديگر غير ثقه است. ابن حجر عسقلانى در مورد اين فرد مىگويد:
قيس بن ربيع، ابو محمد كوفى، از نسل قيس بن حارث و برخى گفتهاند حرث بن قيس است. ابو داود طيالسى از شعبه نقل كرده است: از ابا حصين شنيدم كه قيس بن ربيع را مىستود. ابوداود گفت: شعبه به ما گفت: قيس را قبل از اينكه بميرد، دريابيد. عفان از معاذ بن معاذ نقل كرده است: شعبه به من گفت: آيا يحيى بن سعيد را نمىبينى كه از قيس بن ربيع بدگويى مىكند ؟ نه به خدا قسم حق ندارد در مورد وى اين گونه سخن بگويد.
عبيد اللّه بن معاذ از پدرش نقل كرده است: از يحيى بن سعيد شنيدم كه نزد شعبه، از قيس بد گويى مىكرد، اما شعبه مانع او شد و او را از اين كار نهى كرد. عفان مىگويد: به يحيى بن سعيد گفتم: آيا از سُفيان شنيدهاى كه در مورد قيس چيز بدى بگويد؟ گفت: نه. گفتم: آيا تو خودت او را دروغ گو مىدانى؟ گفت: نه. عفان گفت: پس يحيى براى من حجتى نياورد.
حاتم بن ليث جوهرى از عفان نقل كرده: قيس، ثقه است. ثورى و شعبه او را توثيق كردهاند. از ابى وليد نقل شده است كه قيس، ثقه و رواياتش، حَسَن است.
عمروبن على مىگويد: به ابو وليد گفتم: هيچ كس را بهتر از تو نديدم كه راجع به قيس ديد خوبى داشته باشد. او گفت: او از زمره خداترسان بود.