فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧٦ - نماز خوف در قرآن روح اللّه ملكيان
عبارت {وَإِذَا كُنتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاَةَ } مىرساند كه اقامه اين نماز به دست پيامبر و با نظر اوست و بر ايشان اقامه نماز واجب نيست؛ زيرا خداوند او را به اقامه نماز فرمان نداده و نفرموده : {وإذا كنت فيهم فأَقِمْ لهم الصلاة } . پس پيامبر اگر مصلحت را در اقامه نماز بداند، آن را اقامه مىكند؛ يعنى نماز را تام وكامل به جا مىآورد، و الاّ او نيز همانند بقيه مسلمانان هر طور كه ممكن باشد، نماز مىگزارد .
«لهم» مىرساند كه بر پيامبر جايز است كه نماز را فرادا و به تنهايى اقامه كند و يا اگر در اقامه نماز نفعى براى مسلمانها هست و مشقتى برايشان نيست، به عنوان امام جماعت آن را اقامه كند كه در اين صورت بر مسلمانها واجب است كه با پيامبر نماز بگزارند .
فقره پنجم
{فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ ... فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرَائِكُمْ }
پيامبر نماز را بر مسلمانها اقامه مىكند يعنى آن را كامل و تام انجام مىدهد، ولى مسلمانها به نحوى كه در آيه آمده، نمازشان را كوتاه مىكنند. مسلمانها چند دسته مىشوند: دسته اول براى نماز با پيامبر به پا مىخيزند تا وقتى كه سجده كنند . بنابراين ابتداى نمازشان، ابتداى نماز پيامبر و نهايت آن، سجود نمازشان است . ظاهر اين است كه اين سجود ، سجود ركعت اول است؛ زيرا ركعت اول تنها ركعتى است كه معيّن كردن آن نيازى به ذكر ندارد؛ چرا كه اطلاق منصرف به ركعت اول است و اگر غير از سجود ركعت اول مراد بود، خداوند آن را خصوصاً ذكر مىكرد . دسته اول پس از سجود ركعت اول ، كنار مىروند و ديگر به نماز ادامه نمىدهند؛ زيرا اگر مشغول نماز باشند، از دشمن غافل مىشوند ، بلكه بر ايشان واجب است تا از دسته دوم كه بعد از ايشان با پيامبر نماز مىخوانند، حراست كنند و بر طبق آيه بعد در حال ايستاده و نشسته و خوابيده خدا را ياد كنند .