کاوش ها و چالش ها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٩٧ - اختلاف فتاواى مراجع تقليد ربطى به پلوراليسم ندارد

مردم و صاحب نظران اختلاف وجود دارد و هر كس فرد خاصى را اعلم مى‌داند و از او تقليد مى‌كند، ولى به هر حال اين طور نيست كه فقط مقلدين يك مرجع خاص به بهشت بروند، بلكه هر كس هر مجتهدى را كه واقعاً اعلم تشخيص داده و بر طبق فتواى او عمل كرده است اهل نجات است و به بهشت مى‌رود. اين جاست كه اين شبهه به ذهن مى‌آيد كه اگر وجود صراط هاى مستقيم بين اديان مختلف را نپذيريم لا اقل در دايره مذهب شيعه بايد قائل به وجود صراط هاى مستقيم شويم و مجموعه هاى مختلفى از احكام و اعتقادات را درست و بر حق بدانيم. بنابراين، باز هم در نهايت به پلوراليسم رسيديم.

پاسخ اين است كه در اين جا بين مقام اثبات و مقام ثبوت خلط شده است. بين بهشت رفتن و دست يافتن به حكم واقعى و حقيقى اسلام ملازمه وجود ندارد. آن چه كه در مورد تقليد از علماى دين وجود دارد اين است كه اگر شما هر كس را اعلم تشخيص دايد و از او تقليد كرديد، اگر احياناً برخى فتاواى آن مجتهد بر خلاف حكم واقعى خداوند بوده است شما معذوريد و به خاطر عمل نكردن به حكم واقعى اسلام به جهنم نمى‌رويد. در مسأله تسبيحات اربعه، حقيقت يك چيز بيشتر نيست و حكم واقعى خداوند يا اين است كه يك مرتبه تسبيحات كافى است و يا اين است كه سه مرتبه واجب است؛ هر فقيهى كه فتوايش مطابق با همان حكمى باشد كه خداوند در واقع دارد، فتواى همان فقيه درست و فتواى فقيه ديگر قطعاً اشتباه است، منتها اين اشتباهى است كه هم خود مجتهد و هم مقلدين او در مورد آن معذور هستند، چون تلاششان را براى رسيدن به حكم واقعى خداوند انجام داده‌اند ولى به هر دليل نتوانسته‌اند به آن دست پيدا كنند. اين جا، مسأله نظير بحث مستضعف فكرى مى‌شود كه قبلا به آن اشاره كرديم.