کاوش ها و چالش ها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٧٨ - پرسش و پاسخ

فضيلت تلقى نشده، بايد بگوييم كه اين ادعا درست نيست. البته در قرآن خودِ ماده «خشن» و كلمه خشونت نيامده اما مترادف آن استعمال شده، و از نظر دستور زبان و ادبيات هم اين حق را داريم كه دو واژه مترادف را به جاى هم بگذاريم، پس اگر مترادف واژه خشونت در قرآن آمده باشد، ديگر اين ادعا كه در قرآن از مفهوم خشونت استفاده نشده، درست نخواهد بود. و اما آن مترادفى كه در قرآن آمده، واژه «غلظت» و ماده «غ ل ظ» است: «وَلْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً؛[١] و آنان [كافران]بايد در شما خشونت بيابند.» يا مى‌فرمايد: «يَا اَيُّهَا النَّبِىُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَ الْمُنَافِقيِنَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَ مَأْوَيهُمْ جَهَنَّمَ[٢]؛‌اى پيامبر، با كافران و منافقان جهاد كن و بر آنان سخت گير [كه] جاى ايشان در جهنم خواهد بود.» كه اين آيه در قرآن دوبار در قرآن و در سوره هاى تحريم و توبه آمده است. و يا در جاى ديگر مى‌فرمايد: «فَبِمَا رَحْمَة مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنْتَ فَظّاً غَلِيظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ؛[٣] پس به [بركت] رحمت الهى با آنان نرم خو شدى، و اگر تند خو و سخت دل بودى قطعاً از پيرامون تو پراكنده مى‌شدند.» و يا اين آيه: «عَلَيْهَا مَلاَئِكَةٌ غِلاَظٌ شِدَادٌ؛[٤] بر آن [آتش] فرشتگانى خشن و سخت گير گمارده شده اند.» مجموعاً ماده «غلظ» سيزده بار در قرآن آمده و همان طور كه گفتيم «غلظت» و «خشونت» مترادف هستند و كاملا يك معنا دارند. بنابراين، با وجود استعمال واژه غلظت در قرآن نمى‌توان گفت كه مفهوم خشونت در قرآن به كار نرفته است. همچنين در يك مورد هم مفهوم رحم در مقابل مفهوم شدّت به كار رفته: «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ اَشِدَّاءُ

١ـ توبه / ١٢٣.

٢ـ تحريم / ٩.

٣ـ آل عمران / ١٥٩.

٤ـ تحريم / ٦.