کاوش ها و چالش ها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٧٧ - پرسش و پاسخ
پاسخ: البته برخى از مطالبى كه در پاسخ به اين پرسش بايد مطرح شود در مناظره تلويزيونى كه پيرامون بحث خشونت داشتيم، بيان كرده ايم و دوستان مىتوانند به آن مباحث كه در هفته نامه پرتو چاپ شده است مراجعه كنند.[١]اما آن مقدار كه در اين جا مىتوانيم توضيح بدهيم اين است كه: گاهى بحث اين است كه واژه خشونت در فرهنگ ما چه معنايى دارد و گاهى بحث اين است كه اين واژه در عرف ها و فرهنگ هاى مختلف چه معنايى دارد. اگر كسى بگويد در فرهنگ ما، كلمه خشونت به معناى بى رحمى به كار مىرود، طبيعتاً ابتدا بايد معناى رحم را روشن كنيم تا مفهوم مقابل آن كه بى رحمى و خشونت است روشن شود. البته بايد بگوييم گرچه در فرهنگ ما ممكن است غالباً اين طور باشد كه مفهوم خشونت، توأم با بى رحمى است، اما در عرف ها و فرهنگ هاى ديگر اين گونه نيست؛ مثلاً در عرف حقوقى و سياسى، خشونت چنين معنايى ندارد. اين كلمه اساساً عربى است و در هيچ كتاب فرهنگ لغت عربى اى، خشونت را به بى رحمى معنا نكرده اند، بلكه خشن يعنى زبر و خشونت يعنى زبرى و درشتى، و مفهوم مقابل آن «لين» به معناى نرم و لينت به معناى نرمى است. بنابر اين از نظر لغت عرب، خشونت در مقابل رحم نيست تا به معناى بى رحمى باشد بلكه به معناى زبرى و درشتى و در مقابل لينت است. البته معمولاً اين طور است كه وقتى مفاهيمى از عرصه علوم طبيعى و فيزيكى به عرصه علوم انسانى و اجتماعى انتقال مىيابند، مصاديق جديدى پيدا مىكنند ولى به هر حال، اصل و ريشه معناى لغوى همچنان حفظ مىشود.
و اما اين كه در سؤال آمده بود كه اين واژه در قرآن اصلا به كار نرفته و در روايات هم بسيار نادر است و به هر حال در فرهنگ آيى و روايى ما يك
١ـ قرار است اين مناظره به زودى به صورت كتابى توسط سازمان صدا و سيماى جمهورى اسلامى ايران چاپ و منتشر شود.