افسونگران و دعانويسان بازارى است؟! كسى كه در باب علّت و معلول و حدوث كائنات آن همه دقّت و تحقيق دارد، چطور اين گونه امور وهمى را در انجاح مطالب و بر آمدن حوائج مؤثّر مى‌شمارد؟! اين خود شبهه‌يى است قوىّ كه انتساب رساله را بشيخ مستبعد و اشخاص را در بادى نظر نسبت باين ادّعا مردّد و دو دل بلكه منكر قاطع مى‌سازد.

اينك براى رفع استبعاد مى‌گوييم:

اوّلا نوع علومى كه از علوم غريبه شمرده مى‌شود بآن اندازه موهوم و خرافه نيست كه منكران تصوّر كرده‌اند. از مدّعيان دروغى و شيّادان كه با اين دامها ساده‌لوحان را فريب مى‌دهند بگذريد، اين همه افسانه را نمى‌توان بى‌اصل شمرد.- نوع اين علوم حقيقتى غير قابل انكار نيز دارد كه كمتر كسى بدان دست و از اسرار مكتوم آن آگاهى يافته است.

بديهى است كه اين همه شاخ و برگ بكلّى زائد و دروغ است، امّا اصل مطلب در حدّ خود تا جايى كه با منطق عقل سليم سازگار باشد شايسته انكار نيست.

امكان صدور غرايب و عجايب طبيعى را عقل سليم انكار نمى‌كند ليكن نه با اين حشو و زوائد كه دعوى داران دروغى مى‌گويند، و نه بدان سبب كه عامّه تصور مى‌كنند، و نه با آن توجيهات كه بعض علماى فن نوشته‌اند [١]

[١] - توجيهات علماى فن از اين قبيل است كه بعضى ميگويند مؤثّر حقيقى در امور، ارواح علوى است كه در تحت تأثير علّت اولى يعنى واجب الوجودند. و چون لوح مثلث و