تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٤٩ - تفسير كيفر ارتداد

و منظور از" ظالم" در اينجا كسى است كه در درجه اول به خود ظلم كرده و راه ارتداد پيش گرفته و در درجه بعد سبب گمراهى ديگران شده است.

*** سپس مى‌افزايد:" آنها كيفرشان اين است كه لعن خداوند و فرشتگان و همه مردم بر آنها است" (أُولئِكَ جَزاؤُهُمْ أَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ اللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ‌).

" لعن" در اصل به معنى طرد و دور ساختن آميخته با خشم و غضب است و در مورد خداوند به معنى دور ساختن از رحمت خويش مى‌باشد و اما در مورد فرشتگان و مردم به معنى خشم و تنفر و طرد معنوى يا تقاضاى از خداوند در باره دور ساختن اين گونه افراد از رحمت است.

آرى اين مرتدان ظالم و ستمگر كه آگاهانه اين راه را پيموده‌اند چنان در فساد و گناه فرو مى‌روند كه مورد نفرت همه افراد عاقل و با هدف عالم اعم از انسان و فرشتگان بلكه از آن بالاتر مورد خشم و غضب پروردگار قرار مى‌گيرند.

*** در آيه بعد مى‌افزايد:" اين در حالى است كه آنها همواره در اين لعن و طرد و نفرت مى‌مانند و مجازات آنها تخفيف نمى‌يابد و به آنها مهلت داده نمى‌شود" (خالِدِينَ فِيها لا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذابُ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ‌).

در واقع اگر اين لعن و طرد جاودانى نبود و يا جاودانى بود و تدريجا تخفيف مى‌يافت و يا حد اقل مهلتى به آنها داده مى‌شد تحملش آسانتر بود ولى هيچ يك از اينها در باره آنها نيست عذابشان دردناك و جاودانى و غير قابل تخفيف و بدون هيچگونه مهلت است در واقع نه از آغاز بريده مى‌شود، نه از پايان و نه از شدت آن كاهش مى‌يابد.

***