تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢١ - تفسير پاسخ به چهار سؤال

است‌ [١] احتمال ديگرى كه در تفسير اين آيه مى‌توان گفت (هر چند آن را در كلمات هيچ يك از مفسران نديده‌ايم) اين است كه عفو به همان معنى اول، يعنى مغفرت و گذشت از لغزش ديگران است، مطابق اين معنى، تفسير آيه چنين مى‌شود:" بگو بهترين انفاق، انفاق عفو و گذشت است".

با توجه به اوضاع اجتماعى عرب جاهلى و محل نزول قرآن، مخصوصا مكه و مدينه كه از نظر دشمنى و كينه‌توزى، و عدم گذشت، در حد اعلا بودند، اين احتمال چندان دور نيست، به خصوص اينكه شخص پيغمبر ص نيز نمونه كامل اين معنى بود، همان گونه كه اعلام عفو عمومى، نسبت به مشركان مكه كه سرسخت‌ترين و سنگدل‌ترين دشمنان اسلام بودند نشان مى‌دهد، و هيچ مانعى ندارد كه آنها سؤال از انفاق اموال كنند، ولى نياز شديد آنها به انفاق عفو، سبب شود كه قرآن آنچه را لازم‌تر است، در پاسخ بيان كند و اين يكى از شؤون فصاحت و بلاغت است كه گوينده پاسخ سؤال طرف را رها كرده و به مهمتر از آن مى‌پردازد.

در ميان اين تفاسير، تضادى وجود ندارد و ممكن است همه آنها در مفهوم آيه جمع باشد.

و بالاخره در پايان آيه مى‌فرمايد:" خداوند آيات خود را چنين بيان مى‌كند شايد تفكر و انديشه كنيد" (كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآياتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ‌).

آرى بايد تمام كارها در زندگى مادى و معنوى، توأم با فكر و انديشه باشد، از

[١] مجمع البيان، جلد ١، صفحه ٣١٦.