تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧١ - نكته شفاعت چيست؟

آمده، مى‌فرمايد: وَ يَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ‌:" شهيدان راه خدا به كسانى كه هنوز پشت سر آنها قرار دارند و به آنان ملحق نشده‌اند بشارت مى‌دهند" روشن است كه در اينجا ناظر به زمان است.

ولى در آيه مورد بحث ممكن است اشاره به معنى جامعى بوده باشد كه هر دو را در برگيرد، يعنى خداوند آنچه در گذشته و آينده بوده و هست و همچنين آنچه در پيش روى مردم قرار دارد و از آن آگاه است و آنچه در پشت سر آنها است و از آنان پوشيده و پنهان است، همه را مى‌داند و از همه آگاه است، و به اين ترتيب پهنه زمان و مكان، همه در پيشگاه علم او روشن است، پس هر كار- حتى شفاعت- بايد به اذن او باشد.

در هشتمين توصيف، مى‌فرمايد:" آنها جز به مقدارى كه او بخواهد احاطه به علم او ندارند" و تنها بخش كوچكى از علوم را كه مصلحت دانسته در اختيار ديگران گذارده است (وَ لا يُحِيطُونَ بِشَيْ‌ءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِما شاءَ). [١] و به اين ترتيب علم و دانش محدود ديگران، پرتوى از علم بى پايان او است.

اين جمله نيز در حقيقت تاكيدى است بر جمله سابق، در جهت محدود بودن علم شفيعان در برابر علم پروردگار، زيرا آنها احاطه به معلومات خداوند ندارند، و تنها به آن مقدار كه او اراده كند با خبر مى‌شوند.

از اين جمله دو نكته ديگر نيز استفاده مى‌شود: نخست اينكه هيچ كس از خود علمى ندارد و تمام علوم و دانشهاى بشرى از ناحيه خدا است.

او است كه تدريجا پرده از اسرار حيرت‌انگيز جهان آفرينش بر مى‌دارد و حقايق جديدى را در اختيار انسانها مى‌گذارد، و معلومات آنان را گسترش مى‌بخشد.

[١] بسيارى از مفسران،" علم" را در اينجا به معنى معلوم تفسير كرده‌اند و تناسب معنى آيه و همچنين من تبعيضيه نيز همين را اقتضا مى‌كند- مجمع البيان، تفسير كبير، روح البيان، و قرطبى ذيل آيه مورد بحث.