تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣٢ - ١- منظور از آيات محكم و متشابه چيست؟

(هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ‌).

اين آيات متشابه محكى است براى آزمايش افراد كه عالمان راستين و فتنه‌گران لجوج را از هم جدا مى‌سازد، لذا به دنبال آن مى‌فرمايد:" اما كسانى كه در قلوبشان انحراف است پيروى از متشابهات مى‌كنند تا فتنه‌انگيزى كنند و تفسير (نادرستى بر طبق اميال خود) براى آن مى‌طلبند (تا مردم را گمراه سازند) در حالى كه تفسير آن را جز خدا و راسخان در علم نمى‌دانند" (فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ‌). [١] سپس مى‌افزايد: آنها هستند كه بر اثر درك صحيح معنى محكمات و متشابهات" مى‌گويند ما به همه آنها ايمان آورده‌ايم (چرا كه) همه از سوى پروردگار ما است" (يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا).

" (آرى) جز صاحبان فكر و خردمندان متذكر نمى‌شوند" (وَ ما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ‌).

نكته‌ها:

در اين آيه مباحث مهمى است كه بايد هر يك به طور مستقل مورد بحث قرار گيرد.

١- منظور از آيات محكم و متشابه چيست؟

واژه" محكم" در اصل از" احكام" به معنى ممنوع ساختن، گرفته شده است و به همين دليل به موجودات پايدار و استوار، محكم مى‌گويند، زيرا عوامل انحرافى را مى‌زدايند و نيز سخنان روشن و قاطع كه هر گونه احتمال خلاف را از

[١]" زيغ" در اصل به معنى انحراف از حالت مستقيم و مايل شدن به يك طرف است و بودن زيغ در قلب، به معنى انحراف اعتقادات از راه راست، به طرق انحرافى است.