تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨١ - نكته مذهب نمىتواند تحميلى باشد

آيه در حقيقت دليلى است براى جمله‌هاى سابق كه در دين و مذهب نيازى به اكراه نيست. زيرا دين دعوت به سوى خدا كه منبع هر خير و بركت و هر سعادتى است مى‌كند، در حالى كه ديگران دعوت به سوى ويرانگرى و انحراف و فساد مى‌نمايند، و به هر حال دست زدن به دامن ايمان به خدا همانند دست زدن به يك دستگيره محكم نجات است كه هرگز امكان گسستن ندارد.

و در پايان مى‌فرمايد:" و خداوند شنوا و دانا است" (وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ‌).

اشاره به اينكه مساله كفر و ايمان چيزى نيست كه با تظاهر انجام گيرد، زيرا خداوند سخنان همه را اعم از آنچه آشكارا مى‌گويند يا در جلسات خصوصى و نهانى، همه را مى‌شنود، و همچنين از مكنون دلها و ضماير آگاه است، بنا بر اين كفر يا ايمان هر كس براى او روشن مى‌باشد.

اين جمله در حقيقت تشويقى است براى مؤمنان واقعى، و تهديدى است براى منافقان كه از پوشش ظاهرى اسلام سوء استفاده مى‌كنند.

نكته: مذهب نمى‌تواند تحميلى باشد

اصولا اسلام و هر مذهب حق از دو جهت نمى‌تواند جنبه تحميلى داشته باشد:

الف- بعد از آن همه دلائل روشن و استدلال منطقى و معجزات آشكار، نيازى به اين موضوع نيست، آنها متوسل به زور و تحميل مى‌شوند كه فاقد منطق باشند، نه اسلام با آن منطق روشن و استدلالهاى نيرومند.

ب- اصولا دين كه از يك سلسله اعتقادات قلبى ريشه و مايه مى‌گيرد ممكن نيست تحميلى باشد زور و شمشير و قدرت نظامى در اعمال و حركات جسمانى ما مى‌تواند اثر بگذارد نه در افكار و اعتقادات ما.