تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٨ - تفسير اهميت نماز، مخصوصا نماز" وسطى"

(به خاطر جنگ يا خطر ديگرى) بترسيد بايد (نماز را) در حال پياده يا سواره انجام دهيد" و ركوع و سجود را با ايماء و اشاره بجا آوريد (فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجالًا أَوْ رُكْباناً).

" اما هنگامى كه امنيت خود را باز يافتيد، خدا را ياد كنيد، آن چنان كه به شما، چيزهايى را تعليم داد كه نمى‌دانستيد" و نماز را در اين حال به صورت معمولى و با تمام آداب و شرائط انجام دهيد (فَإِذا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَما عَلَّمَكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ‌).

روشن است شكرانه اين تعليم الهى كه طرز نماز خواندن در حالت امن و خوف را به انسانها آموخته، همان عمل كردن بر طبق آن است.

" رجال" در اينجا جمع" راجل" به معنى پياده، و" ركبان" جمع" راكب"، به معنى سواره است، و منظور اين است كه به هنگام خوف از حمله دشمن مى‌توانيد نماز را در حالتى كه سواره، يا پياده و در حال حركت و فعاليت هستيد انجام دهيد.

در حديثى از امير مؤمنان على ع نقل شده كه در بعضى از جنگها دستور داد تا نماز را به هنگام جنگ با تسبيح و تكبير و لا اله الا اللَّه بجا آورند [١] و نيز در حديث ديگرى مى‌خوانيم كه‌

ان النبى ص صلى يوم الاحزاب ايماء

:" پيامبر ص در جنگ احزاب با اشاره نماز خواند" [٢] و نيز از امام كاظم ع روايت شده كه در پاسخ اين سؤال كه اگر شخصى گرفتار حيوان درنده‌اى شود، و وقت نماز فرا رسد و از ترس آن درنده نتواند حركت كند چگونه نماز بخواند؟ فرمود: با همان وضعى كه دارد بايد نماز را بخواند هر چند پشت به قبله باشد، و ركوع و سجود را با اشاره در حالى كه ايستاده است انجام دهد [٣]

[١] نور الثقلين، جلد ١ صفحه ٢٣٩ حديث ٩٤٩.

[٢] مجمع البيان، ذيل آيه مورد بحث.

[٣] وسائل الشيعه، جلد ٥ صفحه ٤٨٣ (باب ٣ حديث ٣ با تلخيص و نقل به معنى) احاديث ديگرى نيز در اين باب به اين مضمون آمده است.