حیات باقی ، پس هر جا که آن حکمتها وجود دارد حکم شرعی مناسب هم وجود دارد ، و هر جا که آن حکمتها وجود ندارد ، حکم شرعی هم وجود ندارد . حالا اگر فرض کنیم در مورد بخصوصی از طریق نقل هیچگونه حکم شرعی به ما ابلاغ نشده است ولی عقل به طور یقین و جزم به حکمت خاصی در ردیف سایر حکمتهایی پی ببرد ، کشف می‌کند که حکم شارع چیست . در حقیقت عقل در اینگونه موارد صغرا و کبرای منطقی تشکیل می‌دهد به این ترتیب : . ١ در فلان مورد مصلحت لازم الاستیفائی وجود دارد . ( صغرا ) . . ٢ هر جا که مصلحت لازم الاستیفائی وجود داشته باشد قطعا شارع بی‌ تفاوت نیست بلکه استیفاء آن را امر می‌کند ( کبرا ) . . ٣ پس در مورد بالا حکم شرع این است که باید آن را انجام داد . مثلا در زمان شارع ، تریاک و اعتیاد به آن وجود نداشته است و ما در ادله نقلیه دلیل خاصی درباره تریاک نداریم اما به دلائل حسی و تجربی‌ زیانها و مفاسد اعتیاد به تریاک محرز شده است ، پس ما در اینجا با عقل‌ و علم خود به یک " ملاک " یعنی یک مفسده لازم الاحتراز در زمینه تریاک‌ دست یافته‌ایم . ما به حکم اینکه می‌دانیم که چیزی که برای بشر مضر باشد و مفسده داشته باشد از نظر شرعی حرام است حکم می‌کنیم که اعتیاد به تریاک‌ حرام است .