آشنایی با علوم اسلامی 3 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٢
اینکه اگر مسائلی که فقه در زیر چتر خود قرار داده است ، اگر بنا شود با مبدأ استدلالی و تجربی مورد تحقیق قرار گیرد ، علوم مختلفی را تشکیل میدهد ولی نظر به اینکه فقه از زاویه خاص به این مسائل مینگرد ، همه در حوزه علم واحد قرار میگیرند . توضیح اینکه فقه به این مسائل تنها از این زاویه مینگرد که برای افراد بشر در شریعت اسلامی درباره همه اینها مقرراتی از نظر روایی و ناروایی و از نظر درستی و نادرستی و امثال اینها وضع شده است و این مقررات را وسیله کتاب و یا سنت و یا اجماع و یا عقل میتوان به دست آورد . از نظر فقیه ، اختلافات ماهوی آن موضوعات که برخی طبیعت روانی فردی دارد و برخی طبیعت اجتماعی ، برخی طبیعت قضایی دارد و برخی طبیعت اقتصادی و غیره مطرح نیست و تأثیری ندارد و موجب دو گانگی نمیشود . فقیه همه آنها را با یک رنگ خاص میبیند و آن رنگ " فعل مکلف " است و احکام همه را از یک نوع مبادی استنباط میکند و با یک متود همه را مورد تحقیق و مطالعه قرار میدهد . این است که فی المثل اعتکاف و بیع و نکاح و حدود در یک ردیف قرار میگیرد . ولی اگر بنا باشد نه از زاویه مقررات موضوعه اسلامی که باید از ادله اربعه آنها را استکشاف کنیم در آن مسائل مطالعه کنیم ، یعنی اگر بخواهیم با مبادء به اصطلاح استدلالی و تجربی و عقلی خالص در موضوعات نامبرده مطالعه کنیم ناچاریم که اختلافات ماهوی و طبایع گوناگون آن موضوعات را مد نظر قرار دهیم . آنوقت است که ناچاریم با مبادء مختلف و با متودهای مختلف و در حوزههای مختلف آن را مطالعه کنیم و از این نظر مسائل نامبرده