غنی تر شده است و نیاز به تلاشهای اجتهادی کمتر گردیده است . در عین حال‌ شیعه خود را از تفقه و اجتهاد بی نیاز نمی‌دانسته است ، و ائمه اطهار مخصوصا دستور تلاش اجتهاد مابانه به برجستگان از اصحاب خود می‌داده‌اند . این جمله در کتب معتبر از ائمه اطهار روایت شده است : « علینا القاء الاصول و علیکم ان تفرعوا » . بر ما است که قواعد و کلیات را بیان کنیم و بر شماست که آن قواعد و کلیات را بر فروع و جزئیات تطبیق دهید . در میان علماء شیعه ، اولین شخصیت برجسته‌ای که در علم اصول کتبی‌ تألیف کرد و آراء او در علم اصول قرنها مورد بحث بود سید مرتضی علم‌ الهدی بود . سید مرتضی کتب زیادی در علم اصول تألیف کرد . معروف ترین‌ کتب او کتاب " ذریعه " است . سید مرتضی برادر سید رضی است که جامع نهج البلاغه است . سید مرتضی در اواخر قرن چهارم و اوایل قرن پنجم هجری می‌زیسته است . وفاتش در سال ٤٣٦ واقع شده است . سید مرتضی شاگرد متکلم معروف شیعه شیخ مفید ( متوفا در سال ٤١٣ ) است و شیخ مفید شاگرد شیخ صدوق معروف به ابن بابویه ( متوفا در سال ٣٨١ ) است که در شهر ری مدفون است . پس از سید مرتضی شخصیت معروفی که در علم اصول کتاب نوشت و آراء و عقائدش سه چهار قرن نفوذ فوق العاده داشت شیخ ابوجعفر طوسی متوفا در سال ٤٦٠ است . شیخ طوسی شاگرد سید مرتضی است و مقداری هم درس شیخ مفید را درک کرده‌ است . حوزه نجف که حدود هزار سال از