آشنایی با علوم اسلامی 3 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥
مکلف موظف است آنرا ایجاد نماید . اگر آن طبیعت متعلق تکلیف قید خاص نداشته باشد مطلق است و اگر قید خاص برای آن در نظر بگیریم مقید است . مثلا در مثالی که قبلا ذکر کردیم به پیغمبر اکرم امر شده که هنگام اخذ زکات از مسلمین به آنها دعا کن و درود بفرست ( « صل علیهم ») . این دستور از آن نظر که مثلا با صدای بلند باشد یا آهسته ، در حضور جمع باشد و یا حضور خود طرف کافی است ، مطلق است . اکنون میگوئیم اگر دلیل دیگری از قرآن یا حدیث معتبر نداشته باشیم که یکی از قیود بالا را ذکر کرده باشد ما به اطلاق جمله " و صل علیهم " عمل میکنیم ، یعنی آزادیم که به هر صورت بخواهیم انجام دهیم ولی اگر دلیل دیگری معتبر پیدا شد و گفت که مثلا این عمل باید با صدای بلند باشد و یا باید در حضور جمع و در مسجد باشد ، در اینجا مطلق را حمل بر مقید میکنیم یعنی آن دلیل دیگر را مقید ( به کسریاء ) این جمله قرار میدهیم . نام این عمل " تقید " است .
مبحث مفاهیم
کلمه مفهوم ، در اصطلاح ، در مقابل منطوق است . فرض کنید شخصی میگوید : " اگر همراه من تا خانه من بیائی من فلان کتاب را به تو میدهم " . این جمله در حقیقت یک جمله است به جای دو جمله : الف : اگر همراه من تا خانه من بیائی من آن کتاب را میدهم .