حقوق امروز مطرح است به صورت رشته‌های مختلف در آمده و در دانشکده‌های‌ مختلف تحصیل وتدریس می‌شود . این است که فقه بالقوه مشتمل بر رشته‌های‌ گوناگون است .

کلمه فقه در قرآن و حدیث

کلمه " فقه " و " تفقه " در قرآن کریم و در احادیث ، زیاد به کار برده شده است . مفهوم این کلمه در همه جا همراه با تعمق و فهم عمیق است‌ . در قرآن کریم آمده است : « فلولا نفر من کل فرقة منهم طائفة لیتفقهوا فی الذین و لینذروا قومهم‌ اذا رجعوا الیهم لعلهم یحذرون »[١] .
چرا از هر گروهی یک دسته کوچ نمی‌کنند تا در امر دین بصیرت کامل پیدا کنند و پس از بازگشتن ، مردم خود را اعلام خطر نمایند ، باشد که از ناشایستها حذر نمایند .
در حدیث است که رسول اکرم فرمود : « من حفظ علی امتی اربعین حدیثا بعثه الله فقیها عالما » [٢] .
هر کس چهل حدیث بر امت من حفظ کند خداوند او را فقیه و عالم محشور کند .
درست نمی‌دانیم که علماء و فضلاء صحابه به عنوان " فقهاء " خوانده‌ می‌شده‌اند یا نه . ولی مسلم است که از زمان تابعین ( شاگردان صحابه کسانی‌ که پیغمبر را درک نکرده ولی صحابه را درک کرده‌اند ) این عنوان بر عده‌ای‌ اطلاق می‌شده است .

[١] سوره توبه ، آیه . ١٢٢ [٢] خصال ، صفحه ٥٤١ ، ثواب الاعمال صفحه ١٦٢ ، با اندکی اختلاف .