آشنایی با علوم اسلامی 3 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤١
و در مکان غصبی باطل است . ضمنا باید دانسته شود همانطور که غصب یعنی استیلای عدوانی موجب ضمان است ، اتلاف نیز موجب ضمان است . مثلا اگر کسی با سنگ شیشه کسی را بشکند ضامن است هر چند آن شیشه تحت تسلط عدوانی او نیامده است . تسبیب نیز موجب ضمان است . یعنی اگر کسی مباشرتا مال کسی را تلف نکند ولی موجباتی فراهم کند که منجر به خسارتی بشود ضامن است . مثلا اگر کسی در معبر عمومی شیء لغزندهای ( مثلا پوست خربزه ) بیاندازد و عابری در اثر آن بلغزد و خسارتی مالی بر او وارد شود ضامن است . . ٤ کتاب الشفعه . " شفعه " عبارت است از حق اولویت یک شریک برای خرید سهم شریک دیگر . اگر دو نفر به طور مشاع در مالی شریک باشند و یکی از آنها بخواهد سهم خود را بفروشد ، اگر شریک او به همان میزان که دیگران واقعا خریدارند خریدار باشد ، حق اولویت دارد . . ٥ کتاب احیاء الموات . موات یعنی زمین مرده ( زمین بائر ) یعنی زمینی که وسیله ساختمان یا وسیله کشاورزی و امثال اینها زنده نشده است . زمین احیا شده را در فقه " عامر " مینامند . پیغمبر فرمود : « من احیی ارضا مواتا فهی له » . هر کس زمین مردهای را زنده کند آن زمین از خود اوست .