آشنایی با علوم اسلامی 3

آشنایی با علوم اسلامی 3 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤

لایحضره الفقیه " ، " تهذیب الاحکام " و " استبصار " معتبرند . در میان اهل تسنن نیز برخی چنین نظریات افراطی داشته‌اند .

اجماع

اجماع یعنی اتفاق آراء علماء مسلمین در یک مسأله . از نظر علماء شیعه‌ ، اجماع از آن نظر حجت است که اگر عموم مسلمین در یک مساله وحدت نظر داشته باشند دلیل بر این است که این نظر را از ناحیه شارع اسلام تلقی‌ کرده‌اند . امکان ندارد که مسلمین در یک مساله‌ای از پیش خود وحدت نظر پیدا کنند . علیهذا آن اجماعی حجت است که کاشف از قول پیغمبر یا امام‌ باشد . مثلا اگر معلوم گردد که در یک مساله‌ای همه مسلمانان عصر پیغمبر بلااستثناء یک نوع نظر داشته‌اند و یک نوع عمل کرده‌اند دلیل بر این است‌ که از پیغمبر اکرم تلقی کرده‌اند . و یا اگر همه اصحاب یکی از ائمه اطهار که جز از ائمه دستور نمی‌گرفته‌اند در یک مساله وحدت نظر داشته باشند دلیل بر این است که از مکتب امام خود آن را فرا گرفته‌اند . علیهذا از نظر شیعه اجماعی حجت است که مستند به قول پیغمبر یا امام باشد ، و از این ، دو نتیجه گرفته می‌شود : الف : از نظر شیعه تنها اجماع علماء معاصر پیغمبر یا امام حجت است . پس اگر در زمان ما همه علماء اسلام بدون استثناء بر یک مساله اجماع‌ نمایند به هیچ وجه برای علماء زمان بعد حجت نیست . ب : از نظر شیعه ، اجماع اصالت ندارد . یعنی حجیت اجماع از آن نظر نیست که اجماع و اتفاق آراء است ، بلکه از آن نظر است