آشنایی با علوم اسلامی 3 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٢
یکی از فرزندان آن زن ازدواج کند ، اما نمیدانیم که آیا آن قدر شیر خورده که فرزند رضاعی آن زن و شوهرش محسوب شود یا نه ؟ یعنی شک داریم که آیا ١٥ نوبت متوالی یا یک شبانه روز متوالی یا آنقدر که از آن شیر در بدن کودک گوشت روئیده باشد شیر خورده است یا نه ؟ اینجا جای اصل استصحاب است . زیرا قبل از آنکه کودک شیر بخورد فرزند رضاعی نبود و شک داریم که این فرزندی محقق شده یا نه ؟ استصحاب میکنیم عدم تحقق رضاع را . اگر وضو داشتیم و چرت زدیم و شک کردیم که واقعا خوابمان برد یا نه ، استصحاب میکنیم وضو داشتن را . اگر دست ما پاک بود و شک کردیم که نجس شده یا نه ، استصحاب میکنیم طهارت آن را . و اما اگر نجس بود و شک کردیم که تطهیر کردهایم یا نه ، استصحاب میکنیم نجاست آن را . اگر مایعی جلو ما است و شک میکنیم که در آن ماده الکلی وجود دارد یا نه ؟ ( مانند برخی دواها ) اصل ، برائت ذمه ما است ، یعنی استفاده از آن بلامانع است . اما اگر دو شیشه دوا داریم و یقین داریم در یکی از آنها ماده الکلی وجود دارد ، یعنی علم اجمالی داریم به وجود الکل در یکی از آنها ، اینجا جای اصل احتیاط است . و اگر فرض کنیم در بیابانی بر سر یک دو راهی قرار گرفتهایم که ماندن در آنجا و رفتن به یکی از آنها قطعا مستلزم خطر جانی است ولی یک راه دیگر مستلزم نجات ما است و ما نمیدانیم که کدامیک از این دو راه موجب نجات ما است و کدامیک موجب