آشنایی با علوم اسلامی 3 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٤
مثلا اگر امر به چیزی بشود ، مثلا حج ، و حج یک سلسله مقدمات دارد از قبیل گرفتن گذرنامه ، گرفتن بلیط ، تلقیح ، احیانا تبدیل پول ، آیا امر به حج مستلزم امر به مقدمات آن هم هست یا نه ؟ به عبارت دیگر : آیا وجوب یک چیز مستلزم وجوب مقدمات آن چیز هست یا نه ؟ . در حرامها چطور ؟ آیا حرمت چیزی مستلزم حرمت مقدمات آن هست یا نه ؟ مساله دیگر : انسان در آن واحد قادر نیست دو کاری که ضد یکدیگرند انجام دهد ، مثلا در آن واحد هم نماز بخواند و هم به کار تطهیر مسجد که فرضا نجس شده بپردازد ، بلکه انجام یک کار مستلزم ترک ضد آن کار است . حالا آیا امر به یک شی مستلزم این هست که از ضد آن نهی شده باشد ؟ آیا هر امری چندین نهی را ( نهی از اضداد مأمور به را ) به دنبال خود میکشد یا نه ؟ مساله دیگر : اگر دو واجب داشته باشیم که امکان ندارد هر دو را در آن واحد با یکدیگر انجام دهیم بلکه ناچاریم یکی از آن دو را انتخاب کنیم ، در این صورت اگر یکی از آن دو واجب از دیگری مهمتر است قطعا " أهم " ( مهمتر ) را باید انتخاب کنیم . حالا این سؤال پیش میآید که آیا در این صورت تکلیف ما به " مهم " به واسطه تکلیف ما به " اهم " به کلی ساقط شده است یا سقوطش در فرضی است که عملا اشتغال به " اهم " پیدا کنیم ؟ نتیجه این است که آیا اگر اساسا رفتیم و خوابیدیم ، نه أهم را انجام دادیم و نه مهم را ، فقط یک گناه مرتکب شدهایم و آن ترک تکلیف اهم است و اما نسبت به تکلیف مهم گناهی مرتکب نشدهایم چون