آشنایی با علوم اسلامی 3

آشنایی با علوم اسلامی 3 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٤

به سینه دیوار بزنیم ؟ یا خیر این حدیث در حقیقت مفسر آن آیه است و به‌ منزله استثنائی است در بعضی مصادیق آن و به هیچ وجه معارض نیست .
البته نظر دوم صحیح است ، زیرا معمول مخاطبات آدمیان این است که‌ ابتدا یک قانون را به صورت کلی ذکر می‌کنند و سپس موارد استثناء را بیان می‌نمایند . قرآن هم بر اساس محاورات عمومی بشری با بشر سخن گفته‌ است و از طرف دیگر خود قرآن حدیث پیغمبر را معتبر شمرده و گفته است : « ما آتیکم الرسول فخذوه و ما نهاکم عنه فانتهوا »[١] .
آنچه پیامبر برای شما آورده بگیرید وعمل نمائید .
در این گونه موارد ، خاص را به منزله استثناء برای عام تلقی می‌کنیم و می‌گوئیم عام را وسیله خاص " تخصیص " می‌دهیم ، و یا می‌گوئیم : خاص " مخصص " عام است .

مطلق و مقید

مطلق و مقید هم چیزی است شبیه عام و خاص ، چیزی که هست عام و خاص‌ در مورد افراد است و مطلق و مقید در مورد احوال و صفات . عام و خاص در مورد اموری است کلی که دارای افراد موجود متعدد و احیانا بی نهایت است‌ و بعضی از انواع و یا افراد آن عام به وسیله دلیل خاص از آن عموم خارج‌ شده‌اند ، ولی مطلق و مقید مربوط است به طبیعت و ماهیتی که متعلق تکلیف‌ است و


[١] سوره حشر ، آیه [٧]