آشنایی با علوم اسلامی 3 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٠
فطری مربوط به پرستش است که یک تجلی از تجلیات فطری روان آدمی است ، یعنی یک سلسله آداب و مقررات است در زمینه این تمایل فطری ، و در حقیقت مربوط است به تنظیم علاقه پرستش میان مخلوق و خالق خودش . نماز ، روزه ، اعتکاف از این قبیل است . برخی مربوط است به خدمات و تعاونها ، و اسلام عنایت خاص دارد که اینگونه کارها که یک سلسله کارهای اجتماعی است ، توأم با روح پرستش باشد مانند زکات ، خمس . و از این قبیل است مسؤولیتهای اجتماعی و سیاسی از قبیل جهاد ، امر به معروف و نهی از منکر ، سبق و رمایه . بعضی مربوط است به رابطه انسان با نفس خودش از قبیل وجوب حفظ نفس ، حرمت اضرار به نفس ، حرمت خودکشی ، حرمت عزوبت ( در بعضی موارد ) . بعضی مربوط است به شرائط بهرهمندی انسان از مواهب طبیعی و حدود آن که صرفا در روابط انسان با طبیعت خلاصه میشود . اطعمه و اشربه ، صید و ذباحه و حتی احکام البسه وامنکه و احکام ظروف و اوانی از این نوع است . بعضی دیگر مربوط است به روابط انسان با طبیعت و مواهب طبیعی از یک طرف و انسانهای دیگر ذی استحقاق مانند او از طرف دیگر ، و در حقیقت مربوط است به اولویتهای افراد نسبت به افراد دیگر در بهرهمندی از مواهب طبیعی ، یعنی مربوط است به مالکیتهای ابتدائی و بلاعوض از قبیل احیاء موات ، زراعت ، ارث ، تملک محصول کار خود و امثال اینها . و بعضی مربوط است به نقل و انتقالهای اقتصادی مانند بیع ، اجاره ، جعاله ، هبه وصلح و غیره . و بعضی به حقوق خانوادگی مانند نکاح ، طلاق ، ظهار ، ایلاء ، لعان .