آشنایی با علوم اسلامی 3

آشنایی با علوم اسلامی 3 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١١١

صیغه خاص باشد این نیز به نوبه خود دو نوع است : یا این است که آن‌ صیغه باید وسیله دو طرف خوانده شود ، یکی طرف ایجاب باشد و دیگری طرف‌ قبول ، و یا آنکه نیازی به دو طرف ندارد ، صیغه‌ای است یک جانبه . اگر از نوع اول باشد " عقد " نامیده می‌شود ، مانند بیع و اجاره و نکاح که یک طرف ایجاب می‌کند و طرف دیگر قبول . و اگر صرفا یک فرد به‌ تنهائی می‌تواند اجرا کند بدون نیاز به طرف دیگر " ایقاع " نامیده‌ می‌شود . مانند " ابراء " یعنی صرف نظر کردن از طلب خود ، یا طلاق و یا عتق . ما بعدا درباره این تقسیم و سایر تقسیمات بحث خواهیم کرد . محقق حلی در این تقسیم بندی مجموع ابواب فقه را چهل و هشت باب قرار داده است . ده باب را " عبادات " ، پانزده باب را " عقود " ، یازده باب را " ایقاعات " و دوازده باب را " احکام " خوانده است‌ . ولی بعدا خواهیم دید که عملا این شماره‌ها به هم خورده است . ضمنا این نکته نا گفته نماند که در قرن اول و دوم هجری کتبی که نوشته‌ می‌شد ، درباره یک یا چند موضوع فقهی نوشته می‌شد نه درباره همه موضوعات‌ . مثلا در کتب تراجم می‌خوانیم که فلان شخص کتابی در " صلوش " و فلان‌ شخص دیگر کتابی در " اجاره " و سومی کتابی در " نکاح " نوشته است . از اینرو در دوره‌های بعد نیز که جوامع فقهی ( یعنی کتب جامع همه دوره‌ فقه ) نوشته شد ، ابواب فقه هر کدام تحت عنوان " کتاب " یاد می‌شود . رسم بر این است که بجای اینکه بنویسند " باب الصلوش " یا " باب‌ الحج " می‌نویسند .