آشنایی با علوم اسلامی 3 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٥
بروجردی شروع کنیم میتوانیم سلسله اساتید فقهی ایشان را تا عصر ائمه اطهار به طور مسلسل بیان نمائیم . چنین حیات متسلسل و متداوم یازده قرن و نیمی ظاهرا در هیچ تمدن و فرهنگ دیگر غیر از تمدن و فرهنگ اسلامی وجود ندارد . استمرار فرهنگی به معنی واقعی ، که یک روح و یک حیات ، بدون هیچ وقفه و انقطاع ، طبقات منظم و مرتب و متوالی را در قرونی اینچنین درازمدت به یکدیگر پیوند دهد و یک روح بر همه حاکم باشد ، جز در تمدن و فرهنگ اسلامی نتوان یافت . در تمدن و فرهنگهای دیگر ، ما به سوابق طولانیتری احیانا بر میخوریم ولی با وقفهها و بریدگیها و انقطاعها . همچنانکه قبلا نیز یاد آوری کردیم ، اینکه قرن سوم را که مقارن با غیبت صغرا است مبدأ قرار دادیم نه بدان جهت است که حیات فقه شیعه از قرن سوم آغاز میشود ، بلکه بدان جهت است که قبل از آن عصر ، عصر حضور ائمه اطهار است و فقهاء شیعه تحت الشعاع ائمهاند و استقلالی ندارند . والا آغاز اجتهاد و فقاهت در میان شیعه و آغاز تألیف کتاب فقهی به عهد صحابه میرسد . چنانکه گفتیم اولین کتاب را علی بن ابی رافع ( برادر عبیدالله بن ابی رافع کاتب و خزانه دار امیرالمؤمنین علی ( ع ) در زمان خلافت آن حضرت ) نوشته است . ب . برخلاف تصور بعضی ها ، معارف شیعه و از آن جمله فقه شیعه تنها به وسیله فقهاء ایرانی تدوین و تنظیم نشده است . ایرانی و غیر ایرانی در آن سهیم بودهاند . تا قبل از قرن دهم هجری و ظهور صفویه ، غلبه با عناصر غیر ایرانی است وتنها از اواسط دوره صفویه است که غلبه با ایرانیان میگردد.