يعنى: " كسانى كه براى زيان رسانيدن وكفر ورزيدن و جدائى انداختن ميان مؤمنان و سنگر سازى براى آنان كه با خدا وپيامبر جنگيده اند مسجدى پديد آورده اند و سوگند مىخورند كه جز نيكى هدفى نداشتيم در حالى كه خدا گواهى مىدهد كه اينان دروغگويند - هرگز در چنين مسجدى اقامت نكن " (١).
٦ - " جابر بن عبد الله " مىگويد:
- قافله اى كه مواد غذائى با خود حمل مىكرد از شام آمد، ما مشغول نماز جمعه با رسول خدا (صلى الله عليه وآله) بوديم، مردم متفرق شدند بجز دوازده نفر كه اين آيه نازل شد:
- * (وإذا رأوا تجارة أو لهوا انفضوا إليها وتركوك قآئما) * (٢).
يعنى: " چون تجارت يا كار لهوى را ببينند به طرف آن پراكنده مىشوند و تو را - كه ايستاده اى - تنها مىگذارند.... " (٣).
٧ - " براء بن عازب " مىگويد:
- رسول اكرم (صلى الله عليه وآله) " عبد الله بن جبير " را به همراه پنجاه پياده

(١) الدر المنثور " السيوطى " ذيل آيه فوق، ج ٤، ص ٦ - ٥ - ٢٨٤، وى در حديثى از " ابن عباس " نقل مىكند كه: اينها گروهى از " انصار " بودند، " ابو عامر " به آنها گفت:
مسجد را بسازيد و هر چه مىتوانيد سلاح برگيريد، من نزد " قيصر " ملك " روم " مىروم تا لشكرش را از " روم " آورده، محمد و يارانش را اخراج كند.
(اهل سنت واقعى، ج ٢، ص ١ - ٢٣٠).
(٢) سوره جمعه، آيه ١١.
(٣) صحيح " بخارى "، كتاب الجمعه، باب إذا نفر الناس عن الامام، ح ١، ج ٢، ص ١٦.

(٨٣)