آيات ولايت در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٢ - اعترافى جالب از فخر رازى

توجّه به اين نكته، بسيارى از شبهات و اشكالاتى كه پيرامون آيات قرآن مجيد مطرح مى‌گردد را حل مى‌كند.

سؤال ديگر: در بحثهاى قبل گفته شد كه آيه سوم سوره مائده، آخرين آيه‌اى بود كه بر پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نازل گشت و با نزول اين آيه، دين كامل شد و مجموعه مقرّرات و قوانين لازم بطور كامل بر پيامبر نازل گشت؛ اگر چنين است پس چرا پس از آيه مورد بحث و در ذيل همان آيه، حكم «اضطرار و ضرورت» مطرح شده است؟ اگر آيه اكمال دين، آخرين آيه است و خبر از اكمال دين و مقرّرات و قوانين آن مى‌دهد، پس اين قانون جديد چيست كه پس از آن نازل شده است؟

پاسخ: از اين اشكال به دو صورت مى‌توان پاسخ گفت:

جواب اوّل: اين كه مسأله اضطرار در قحطى يا گرسنگى، كه در ذيل آيه مورد بحث آمده حكم تازه و جديدى نيست؛ بلكه يك حكم تأكيدى است. زيرا اين حكم قبل از نزول آيه فوق، در سه آيه قرآن آمده است:

الف- در آيه ١٤٥ سوره انعام، كه يك سوره مكّى است، مى‌خوانيم:

قُلْ لا أَجِدُ فِي ما أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّماً عَلى‌ طاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَماً مَسْفُوحاً أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقاً أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ‌

بگو: در آنچه بر من وحى شده، هيچ غذاى حرامى نمى‌يابم؛ بجز اين كه مردار باشد، يا خونى كه (از بدن حيوان) بيرون ريخته، يا گوشت خوك كه اينها پليدند، يا حيوانى كه به گناه، هنگام سر بريدن، نام غيرِ خدا (نام بتها) بر آن برده شده است. امّا كسى كه مضطر (به خوردن اين محرّمات) شود، بى آن كه خواهان لذّت باشد و يا زياده روى كند (گناهى بر او نيست)؛ زيرا پروردگارت، آمرزنده و مهربان است».

همانگونه كه ملاحظه مى‌كنيد در اين آيه شريفه، كه در مكّه و قبل از هجرت پيامبر صلى الله عليه و آله به مدينه نازل گشته، حكم اضطرار آمده است.

ب- در آيه ١١٥ سوره نحل، كه قسمتى از آن در مكّه و قسمتى از آن در مدينه‌