آيات ولايت در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩١ - تفسير آيه مودّت در سايه روايات

الْبالي‌ [١] ثُمَّ لَمْ يُدْرِكْ مَحَبَّتَنا كَبَّهُ اللَّهُ عَلى‌ مِنْخَرَيْهِ فِي النّارِ ثُمَّ تَلا:

«قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى‌»

خداوند ريشه‌هاى پيامبران را از هم جدا آفريد، ولى من (پيامبر اسلام) و على از يك ريشه و يك درخت هستيم، من ريشه اين درخت و على به منزله شاخه‌هاى آن است، و فاطمه جنبه تلقيح و نطفه‌بندى آن را دارد و حسن و حسين ميوه‌هاى اين درخت پربركت، و شيعيان ما هم به منزله برگهاى اين درخت مى‌باشند. اگر بنده‌اى از بندگان ما در بين صفا و مروه هزار سال عبادت كند، و دوباره هزار سال ديگر عبادت كند و در مرحله سوم نيز هزار سال عبادت كند (يعنى در مجموع سه هزار سال عبادت كند) بگونه‌اى كه همچون مشك كهنه خشكيده‌اى شود، ولى محبّت و مودّت ما را درك نكند (اين عبادتها هيچ سودى براى او ندارد، بلكه) خداوند او را به رو در آتش جهنّم مى‌اندازد! سپس پيامبر آيه مودّت را تلاوت فرمودند. [٢]

در اين روايت شريف نيز نكاتى به چشم مى‌خورد:

اوّل: اين روايت نيز صريحاً «مودّت قربى‌» را به مودّت اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السلام تفسير مى‌كند و با تعبيرات تكان‌دهنده‌اى كه در آن است بخوبى دلالت مى‌كند كه اين محبّت يك محبّت ساده و معمولى نيست، بلكه محبّتى است كه ولايت و خلافت ثمره آن مى‌باشد.

دوم: روايت زيباى فوق در حقيقت به نوعى ترسيم آيه شريفه‌ «شجره طيّبه» [٣] است، يكى از تفاسير آن آيه شريفه، شبيه چيزى است كه در اين روايت آمده است.

سوم: برگ درخت وظيفه حفظ و حراست ميوه‌ها را دارد، اگر درختى برگ‌

[١] «شَنّ» در لغت عرب به معناى مشك كهنه است، عرب به تمام ظرفهايى كه از چرم ساخته مى‌شود «شن» مى‌گويد، ولى خصوص مشك كهنه را نيز «شن» مى‌گويد. و «البالى» نيز به معناى كهنه است، بنابراين جمله «الشن البالى» به معناى مشك بسيار كهنه است. منظور از اين جمله اين است كه فرد مورد بحث بر اثر عبادت و طول عمر آن قدر پير و ناتوان شده كه همچون مشك خشكيده كهنه بى‌آب گرديده است.

[٢] مجمع البيان، جلد ٩، صفحه ٢٨.

[٣]- سوره ابراهيم، آيه ٢٤.