آيات ولايت در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٧ - «كلمات» چه بوده است؟

هستى و من به حمد تو مشغولم، خداى من! من به خويشتن ظلم كردم؛ تو به من رحم كن كه تو بهترين رحم‌كنندگانى. پروردگارا! هيچ الهى جز تو نيست، منزّه هستى و من به حمد تو مشغولم، خداى من! من به خويشتن ظلم كردم، توبه‌ام را بپذير، كه تو توبه‌پذير و مهربان هستى.

٣- منظور از كلمات، حضرت محمّد، على، فاطمه، حسن و حسين عليهم السلام است؛ يعنى آدم عليه السلام به خمسه طيّبه توسّل جست و آن‌ها را شفيع درگاه خداوند قرار داد و خداوند به بركت آن بزرگواران توبه‌اش را پذيرفت. [١]

احاديث فراوانى، در منابع شيعه و اهل سنّت، وجود دارد كه احتمال سوم را تأييد مى‌كند؛ هر چند جمع بين هر سه احتمال امكان‌پذير است و منافاتى بين احتمالات سه‌گانه فوق نيست. بدين معنى كه حضرت آدم به خمسه طيّبه توسّل جست، ولى صيغه و الفاظ توبه‌اش به همان شكلى كه در دو احتمال ديگر آمده، بوده است.

همان‌گونه كه گفته شد، عدّه‌اى از دانشمندان اهل سنّت احتمال سوم، كه مورد اتّفاق علماء شيعه مى‌باشد، را پذيرفته‌اند و رواياتى در اين زمينه نقل كرده‌اند كه به هشت نفر از آنان اشاره مى‌شود:

١- علّامه بيهقى در كتاب‌ دلائل النّبوّة [٢]

٢- علّامه ابن عساكر در مسند [٣]

٣- علّامه سيوطى در تفسير الدّرّ المنثور [٤]

٤- علّامه سيوطى در جمع الجوامع‌ [٥]

٥- علّامه كاشفى در معارج النّبوّة [٦]

[١] مجمع البيان، جلد اوّل، صفحه ٨٩.

[٢] به نقل از احقاق الحق، جلد ٣، صفحه ٧٦.

[٣] به نقل از احقاق الحق، جلد ٣، صفحه ٧٧.

[٤] الدّرّ المنثور، جلد ١، صفحه ٦٠ (به نقل از احقاق الحق، جلد ٣، صفحه ٧٨).

[٥] به نقل از احقاق الحق، جلد ٣، صفحه ٧٨.

[٦] معارج النّبوّة، ركن ٢، صفحه ٩ (به نقل از احقاق الحق، جلد ٣، صفحه ٧٨).