ايمان و آثار سازنده آن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٤٦ - ٢ نظم و محاسبه در جهان آفرينش
امام را شنيده و ضبط نمودم و به صورت كتابى درآوردم.[١]
امام(عليه السلام) در اين چهار مجلس تنها روى برهان نظم تكيه كرده و قسمتى از اسرار جهان آفرينش و نظام شگرف عالم را تشريح كرده و نتيجه گرفته است كه يك چنين نظامات دقيق بدون صانع مدبر كه از روى نقشه و برنامه اساس خلقت را پى ريزى كند، امكان پذير نيست.
***
ما درباره برهان نظم بيش از اين سخن نمى گوييم زيرا هر رشته اى از علوم طبيعى ما را به درياى بى كران نظم رهبرى كرده و عقل و خرد نيز گواهى مى دهند كه يك ميلياردم نظم گيتى نمى تواند معلول تصادف و انفجار ماده نخستين باشد.
فرض كنيد وارد اتاقى مى شويم و مى بيينيم كه يك فرمول رياضى و يا شيمى روى تخته سياه به دقت نوشته شده است و اعداد و علايم به نظم خاصى كنار يكديگر قرار گرفته اند.
آيا هيچ عاقلى احتمال مى دهد كه صورت مسئله و يا فرمول هاى رياضى به وسييله كودك خردسالى كه بهره اى از خواندن و نوشتن ندارد، به طور تصادف و در حالت بازى با گچ، بر روى تخته سياه نوشته شده است.
[١] توحيد مفضل كه بزرگ ترين كتاب توحيدى عصر حضرت صادق(عليه السلام) است و همه اين مباحث را در چهار جلسه املاء كرده و مفضل نوشته است. در بحارالأنوار درج شده است، به ج٣، ص ٧٥ـ ١٥١ مراجعه شود.