ايمان و آثار سازنده آن - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣١ - ٣ حس مذهبى مولود عوامل مادّى نيست
منحصر به خداخواهى نيست بلكه غير از آن، انسان داراى غرايز ذاتى و طبيعى ديگرى است و توجه بيشتر به اعمال يك غريزه، طبعاً انسان را از ديگرى باز مى دارد.
شما ملاحظه بفرماييد: كنجكاوى و كشف رازهاى نهفته طبيعت از امور فطرى انسان است، و هر فردى به تحقيق و كاوش علمى در امور گوناگون، علاقه فطرى دارد. ولى به طور مسلم اين شعور باطنى در هر محيطى شكوفا نمى گردد، بلكه اين حس در محيط مناسب و با وجود دوستان همفكر به طور فطرى انجام وظيفه مى كند، در شرايط نامناسب آن چنان خاموش و آرام مى شود كه چه بسا اگر شرايط نامناسب ادامه يابد، خود اين حس به دست فراموشى سپرده مى شود، همچنين است علاقه به همسر و ازدواج و يا گرايش به كسب مال و مقام كه مورد علاقه انسانند، و همگى ريشه فطرى دارند، ولى در هر شرايطى قدرت رشد و نمو ندارند، چه بسا اشباع يكى از اين غرايز، موجب فراموشى بقيه مى گردد.
حس خداجويى نيز بسان اين امور است، چه بسا سرگرمى ها و ماده پرستى، غرق شدن در شهوات و توجه به لذايذ سبب مى شود كه انسان از برخى از امورى كه به طور طبيعى به آنها علاقه مند است غفلت ورزد، چه بسا انسان در مواقع خاصى گرسنگى و تشنگى و تمايلات جنسى خود را فراموش مى كند، تا وقتى كه عوامل فراموشى كه پرده نسيان بر روى فطرت و غريزه افكنده اند از بين بروند، فطرت