خلاصه درس‌ فريضه حج، در اسلام از جايگاه مهم و ويژه اى برخوردار است و خداوند از خانه خويش با عناوين؛ اوّلين خانه، مبارك، هدايتگر همه و نشانه‌هاى روشن، ياد مى‌كند كه هر كس داخل آن شود در امان است، همچنين نظر رسول اكرم صلى الله عليه و آله اين است كه اگر كسى مستطيع شود و حجّ به جا نياورد مسلمان از دنيا نمى‌رود.
امير مؤمنان عليه السلام نيز حجّ را مايه تقويت دين مقدّس اسلام دانسته و امام خمينى قدس سره حجّ را كانون معارف الهى معرفى كرده است.
هر يك از مناسك حجّ داراى اسرار و معارف نهفته‌اى است كه بخشى از آن در سخنان معصومين عليهم السلام بيان شده است و حاجى بايد به پيام و اسرار حجّ پى‌ببرد و باشناخت كامل آنها را به جا آورد.
همچنين حجّ، كه به شكلى تحرك آفرين اجرا مى‌شود، در سازندگى فرد و جامعه نقش بسزايى دارد، از جمله فرد را از هرگونه تشخص، خودپرستى، طاغوت‌پرستى و پوچى زندگى رهانيده، به خداوند جهان وابسته‌مى‌سازد.
حاجى با رمى‌جمره كه در فرهنگ حجّ به‌معناى تيراندازى به‌شيطان است.
خود رابراى نبردبا شيطان وشيطان صفتان‌آماده مى‌سازد. همين‌طور ازنظراخلاقى، خود راملزم به‌رعايت خلق نيكو مى‌كند، سپس با اعلام وفادارى به رهبران واقعى اسلام و زيارت آنان، حجّش را كامل مى‌كند.