بسيار دقت و نازك كارى مى‌خواهد، و از طرفى در اصول اين دين و بالاخص در اصل اصول آن يعنى و توحيد، تقليد محكوم شده و تحقيق لازم شمرده شده، ناچار بايد اين دين، «تفكّر» و «تدبّر» و «تحقيق و جستجو» را فرض بشمارد، و قسمت مهمّى از آيات (كتاب) خود را به اين موضوع اختصاص بدهد و همين كار را كرده است.» «١» منابع تفكّر دين مقدّس اسلام علاوه بر ارج نهادن به فكر و انديشه، راه تفكّر صحيح را نيز به بشر نشان داده است، تاپيروان خويش را از آلودگى به افكار پليد و بيهوده باز دارد. متفكّر بزرگ اسلام خواجه نصير الدين طوسى در اين باره مى‌نويسد:
«تفكّر، سير درونى از مبادى به مقاصد است و هيچ كس از كاستى به كمال نمى‌رسد، مگر به اين سير درونى. مبادى تفكّر «آفاق» و «انفس» است به اين بيان كه در اجزا و ذرّات عالم از قبيل كرات آسمانى، ستارگان، حالات و حركات و تأثير و هدف آنهاانديشه كند. همچنين در موجودات زمينى بويژه در اجزا و اعضاى انسان و غير آن كه قابل شمارش نيست، بينديشد آن گاه با تفكّر درباره منافع و مصالح اينها بر كمال، عظمت، علم و قدرت آفريننده و ناپايدارى غير خدا استدلال كند ... و از همين قبيل است، تأمّل در تاريخ گذشتگان و كوتاه شدن دست آنها از دنيا و رهسپار شدن به ديار