نخست اينكه تفكّر، خود، عبادتى بزرگ، بلكه از بهترين عبادتهاست، تا آنجا كه حضرت صادق عليه السلام فرمود:
«تَفَكُّرُ ساعَةٍ خَيْرٌ مِنْ عِبادَةِ سَنَةٍ إِنَّما يَتَذَكَّرُ اوُلُوا الْأَلْبابِ» «١» ساعتى انديشه از سالى عبادت بهتر است. همانا تنها خردمندان درك مى‌كنند.
امير مؤمنان عليه السلام فرمود:
«التَّفَكُّرُ فى‌ مَلَكُوتِ السَّمواتِ وَ الْأَرْضِ عِبادَةُ الُمخْلِصينَ» «٢» انديشيدن در حقيقت آسمانها و زمين، پرستش مخلصان است.
دوّم آن كه عبادت واقعى و ارزشمند، با ت اخلاق عبادى(ج‌١) ١٤٢ پرهيز از انديشه هاى هوس آلود ص : ١٤٢ أمّل وانديشيدن توأم است و زيباترين پرستش را انسانهاى انديشمند و خردمند انجام مى‌دهند، چنانكه قرآن مجيد مى‌فرمايد:
«إِنَّ فى‌ خَلْقِ السَّمواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ الَّيْلِ وَ النَّهارِ لَاياتٍ لِاوُلِى الْأَلْبابِ الَّذينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِياماً وَقُعوُداً وَ عَلى‌ جُنُوبِهِمْ وَ يَتَفَكَّرُونَ فى‌ خَلْقِ السَّمواتِ وَ الْأَرْضِ رَبَّناما خَلَقْتَ هذا باطِلًا سُبْحانَكَ فَقِنا عَذابَ النَّارِ» «٣» همانا در آفرينش آسمانها و زمين و آمد و شد شب و روز، براى خردمندان نشانه هايى است. آنان كه خدا را (در حالتهاى) ايستاده ونشسته و به پهلو خفته، ياد مى‌كنند و در آفرينش آسمانها و زمين‌