دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٢٤٥٧

بوالفرج يماميي (دح٤٣٨ق/١٠٤٦م)، فرزند ابوسعيد پزشك و متخصص در علوم و فنون حكميه (ابن ابي اصيبعه ٢٣٩) نام او در بعضي از مآخذ متأخر ابراهيم بن فضل بن عيسي آمده است (تونكي، ٤/٢٩٦ علوچي، ٣٤٦). از تاريخ تولد او اطلاعي دردست نيست تاريخ وفات او نيز گرچه به روشني در منابع ضبط نشده ولي احتمالاً وي ١٠ سال پس از مرگ ابن‌سينا درگذشته است (نامة دانشوران ٦/٢٠٩. ابوالفرج در بصره به دنيا آمد و همانجا پرورش يافت پزشكي و حكمت را نزد پدرش ابوسعيد به كمال رسانيد (همان، ٦/١٩).
هنگامي كه ابن‌سينا به همراه علاءالدوله ديلمي به اهواز آمده بود ابوالفرج موقع را مغتنم دانسته مسائلي را دربارة پزشكي نظري و عملي از او سؤال كرد و شيخ پاسخ آنها را به تفصيل براي او نوشت (همانجا، ابن ابي اصيبعه همانجا).
آثار: ابوالفرج پاسخهايي را كه ابن‌سينا به سؤالاتش داده بود منظم كرده و خود نيز پاره‌اي مطالب بر آنها افزوده و كتابي از آنها ترتيب داده است. در برخي آثار پزشكي مطالبي از اين كتاب نقل شده است وي كتابي نيز دربارة درمان بيماريها با ذكر اختلاف آراء پزشكان و اختلاف مزاجها نوشته است ولي اكنون از اين دو كتاب نسخه‌اي دردست نيست (نامه دانشوران ٦/١٩-٢٠).
حاجي خليفه از اثري با عنوان تقويم‌الادويه تأليف ابراهيم‌بن ابي سعيد الطبيب المغربي ياد مي‌كند (١/٤٦٧-٤٦٨). تونكي احتمال داده كه اين مؤلف همان ابوالفرج يمامي است (٤/٢٩٧).
مآخذ: ابن ابي اصيبعه، احمدبن قاسم، عيون‌الانباء، به كوشش آوگوست مولر، قاهره، ١٢٩٩ق/١٨٨٢م؛ تونكي، محمد حسن، معجم‌المصنفين، بيروت، ١٣٤٤ق؛ حاجي خليفه، كشف؛ علوچي، عبدالحميد، تاريخ الطب العراقي، بغداد، ١٣٨٧ق/١٩٦٧م؛ نامة دانشوران ناصري، قم، دارالفكر.