ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٨ - ٣ اهل بيت (ع) به بيان پيامبر (ص)
ناگهان فرشته وحى نازل شد و آيه تطهير فرود آمد. در اين موقع، پيامبر (ص) عبايى را كه شبها آن را به روى خود مىكشيدند، برداشت و همه را زير آن كسا قرار داد و دست خود را از زير كسا بيرون آورده و به آسمان اشاره كرد و سه بار فرمود:
پروردگارا، اينان اهل بيت من مىباشند. پروردگارا پليدى را از آنان دور ساز.
من با شنيدن اين جمله خواستم زير كسا درآيم و مشمول چنين فضيلتى گردم. از اين جهت گوشه كسا را بالا زدم تا به آنان ملحق شوم، پيامبر (ص) آن را از دست من كشيد، گفتم: اى رسول خدا! آيا من از اهلبيت تو نيستم؟ پيامبر (ص) بدون اينكه يكى از دو طرف قضيه را تصديق كند، فرمود:
تو زن نيكى هستى و از همسران پيامبر مىباشى.
مضمون حديث كه در كتابهاى حديث و تفسير نقل شده، همگى بيانگر آن است كه مفاد آيه از خصايص اين پنج نفر است و غير آن پنج تن، حتى بهترين و پاكترين همسران او در اين فضيلت شركت ندارند.
رسول گرامى (ص) به روايتى ٤٠ روز، به روايت ديگر ٨ ماه، و به روايت سوم، ٩ ماه، هنگامى كه براى گزاردن نماز صبح به مسجد مىرفت، به در خانه على (ع) مىآمد و مىگفت:
الصّلاة، الصّلاة، إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً.[١]
آيا با توجه به اين روايات باز مىتوان براى آيه، تفسير ديگرى جست؟
تنها سئوالى كه باقى مىماند اين است كه چرا آيه تطهير در لابهلاى آيات مربوط به همسران پيامبران آمده است؟
پاسخ آن اين است كه گاهى قرآن در حالى كه درباره موضوعى سخن مىگويد، آن را رها كرده و به موضوعى مىپردازد و اندكى بعد، ديگر بار به همان موضوع نخست برمىگردد كه يك نمونه آن را نقل مىكنم.
در داستان حضرت يوسف (ع)، آنگاه كه پرده از خيانت همسر عزيز برافتاد، و شوهر از جريان آگاه شد، عزيز رو به همسر خود مىكند و مىگويد:
گفت: اين كار مكر شما زنان است و حيلههاى شما بزرگ است.[٢]
در حالىكه با همسر خود سخن مىگويد ناگهان خطاب را به يوسف متوجه مىكند و مىگويد:
يوسف از او درگذر، و تو- اى زليخا!-
نيز از گناهى كه انجام دادهاى استغفار كن، تو از خطاكاران بودهاى.[٣]
و اما اينكه چرا اين كار انجام گرفته و لابلاى گفتوگو درباره زنان پيامبر (ص) مسئله اهل بيت (ع) آمده است، در اينجا دو علت باعث اين كار شده است:
١. خدا در حالىكه درباره زنان پيامبر (ص) سخن مىگويد و گاهى آنها را تهديد مىكند و مىگويد:
اى زنان پيامبر (ص) هر يك از شما گناه آشكار و فاحشى مرتكب شود، عذاب او دو چندان خواهد بود، و اين براى خدا آسان است.[٤]
در اين شرايط با مطرح كردن اهل بيت (ع) و كمالات آنان مىخواهد اعلام كند كه اين خاندان براى شما بهترين الگو هستند، چه بهتر اينكه زندگى آنان، سرخطّ زندگى شما باشد.
٢. بسيارى از مسلمانان صدر اسلام درباره على (ع) و خاندان او كاملًا حساسيت داشتند، هيچ قبيله و عشيرهاى نبود كه فردى از آنان به دست امام در غزوههاى اسلامى كشته نشده باشد، و لذا بسيارى از آنان از امام سخت دلآزرده و ناراحت بودند، و اين نوع بغض و كينه، پس از درگذشت پيامبر آشكار شد و گروههاى زيادى به نوعى از امام و خانواده او انتقام گرفتند.
به خاطر چنين حساسيتى پيامبر (ص) به فرمان خدا، آيه مربوط به طهارت و عصمت اين خاندان را در لابلاى آيات مربوط به همسران پيامبر قرار داد تا تجلّى زيادى نداشته باشد. آنگاه براى اينكه ايجاد اشتباه نكند، از طريق سنّت و حديث به توضيح مفاد اين آيه پرداخت و پرده از مقصد حقيقى آيه برداشت. اين جريان درست مانند اين است كه افراد خردمند و با تجربه، اشياى بسيار قيمتى و گرانبها را در درون خانه در ميان اشيايى قرار مىدهند كه براى بيگانه چندان جلب توجه نكند، هر چند خود اهل خانه از درون آگاه هستند.