ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٥٢ - موعود
ميزگرد فرهنگى
در پى احساس ضرورت طرح مسايل جدى فرهنگى در شرايط فعلى، گفتگو از آينده جهان و طرحهاى موجود در اين زمينه را موضوع ميزگردى ساختيم كه از اين شماره و شمارههاى ديگر عرصه خواهد شد. پوشيده نيست كه طرح مباحث مربوط به مهدويت و منجىگرايى نسبتى جدانشدنى با گذشته، حال و آينده انسان در اين پهنه خاك دارد. آنهم مرتبط با همه مناسبات فرهنگى و مدنى، او كه درگيرى با همه مسايل و مصايب مادى و اخلاقى و اعتقاديست.
در اين نشست پذيراى جناب حجةالاسلام و المسلمين محمدتقى سبحانى، مدير مركز پژوهشهاى اسلامى صدا و سيماى جمهورى اسلامى، نويسنده و محقق علوم اسلامى، جناب آقاى امين ميرزايى، نويسنده و پژوهشگر امور فرهنگى و جناب آقاى ابراهيم شفيعى سروستانى، نويسنده و محقق بوديم، اميد است اين مجموعه طبع ظريف خوانندگان موعود و همه موعوديان را بيارايد. انشاءاللَّه
موعود
اين عقيده كه آينده جهان به تشكيل حكومت عدل اسلامى، به رهبرى فردى از تبار امامان شيعه ختم مىشود يكى از عناصر تفكر شيعى است. به عبارت ديگر فلسفه تاريخ شيعى، آينده جهان را منتهى به حكومتى جهانى بر مبناى قسط و عدل اسلامى مىداند. اما، على رغم اين تفكر كه در ديدگاه شيعه وجود داد، عملكردها نشان مىدهد كه فلسفه تاريخ شيعى، چنانكه بايد مورد بررسى و تأمل قرارنگرفته و ما نتوانستهايم بر مبناى اين فلسفه تاريخى براى وضعيت حال و آينده خودمان برنامه ريزى كنيم از اين رو به نظر مىرسد كه بايد با رجوعى دوباره به فلسفه تاريخ شيعه ابعاد مختلف اين قضيه را بررسى نمود. برآنيم كه در اين گفتگوها ضمن بحث در اين باره، فلسفه تاريخ را از ديدگاه ساير مكاتب مطرح مورد بررسى قراردهيم. نخست مىپردازيم به اينكه چه تعريف يا تعاريفى از فلسفه تاريخ وجود دارد؟
حجة الاسلام سبحانى: در واقع در تعريف فلسفه تاريخ بايد برگرديم و تعريفى از فلسفه داشته باشيم، اساساً مفهوم فلسفه آنجايى شكل مىگيرد كه ما معتقد به يك قانونمندى و غايتمندى باشيم. فلسفه و تفسير فلسفى از يك موضوع، هميشه به يك قانون و قاعده اشاره دارد و هميشه غايتى را در نظر ميگيرد و براساس اين دو مبنا به تحليل موضوع مطالعه خود مىپردازد. بحث فلسفه تاريخ اساساً از آنجا شكل مىگيرد كه ما معتقد باشيم كه تاريخ موضوعى براى مطالعه و بحث و گفتگوست، يعنى