چندگانه دوران باستان نام برده مى‌شود. قرآن كريم در همين زمينه و با بيان سرگذشت اقوام قدرتمندى چون اقوام عاد و ثمود و اصحاب ايكه كه از مردمانى- به تعبير روايات- پربنيه و خوش منظر و به تصريح قرآن حكيم، سازنده برجها و عمارات متعدد و باغها و رواقهاى گنه‌گون، تشكيل يافته بودند و دعوت مردمان به بررسى كنجكاوانه در كار ايشان، احتساب ساده لوحانه آبادى مادى قرى را به عنوان شاخص و مظهرى از رشد و تعالى مردود مى‌شمارد و هم اين مهم را كه دانش بشرى درصورت عدم همراهى با عناصر وحيانى و نبود رهبرى مختوم به معصوم، به نابودى اين جوامع خواهد انجاميد پيوسته گوشزد مى‌كند:

أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كانُوا أَكْثَرَ مِنْهُمْ وَ أَشَدَّ قُوَّةً وَ آثاراً فِي الْأَرْضِ فَما أَغْنى‌ عَنْهُمْ ما كانُوا يَكْسِبُونَ‌. فَلَمَّا جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَرِحُوا بِما عِنْدَهُمْ مِنَ الْعِلْمِ وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ‌[١]

پس آيا در زمين نمى‌گردند، تا بنگرند كه سرانجام كار اقوام پيشين چه بوده است؟ مردمى كه نيرويشان بيش و شمارشان بسيار و آثارشان بر زمين افزونتر بود. پس آنچه به چنگ مى‌آورند سودشان نبخشيد. چون پيامبرانشان با دلايلى روشن به سويشان آمدند، به دانش خود دلخوش گشتند، تا عاقبت آنچه به پوزخندش مى‌گرفتند فروشان گرفت.

انبياء الهى و پيروان ايشان به محدوده‌اى خاص از كره زمين محدود مى‌شد و قوم صالح شبانه از ميانه قوم طالح و بدكار به سوى صبح نجات فراخوانده شده و رهايى مى‌يافتند، و پس از چندى با رويكرد دوباره جوامع به سنت سيئه اقوام پيشين و صف آرايى اهل شقاوت در برابر رهبران الهى، لشكريان شيطان ديگر باره پا مى‌گرفتند. اما اين بار قيام حضرت حجت، عج اللَّه تعالى فرجه الشريف، به عنوان منتقم حقيقى خون همه مظلومان عالم، كه با رجعت رهبران ربانى اعصار گذشته همراه خواهد بود. به علت پيوستگى غيرقابل انكار جوامع بشرى و تبديل كره مسكون به دهكده‌اى جهانى با رفتار و سرنوشتى واحد، و همچنين به علت اجتماع جمعى از خالصترين جنود از جان گذشته نهضتهاى دينى بر سر پيمانى واحد و يكسان، و از سويى قرار گرفتن اين قيام آسمانى در كرانه آخر الزمان، به اذن خدا و وعده تحقق‌پذير و تخلف‌ناپذير الهى، قيامى همگانى، فراگير، شكست‌ناپذير و ريشه كن كننده بنياد ستم خواهد بود و براى نخستين بار، كليت جامعه بشرى به نحوى يكپارچه و در همه گستره زمين طعم شيرين عدالت را نه فقط در عرصه اقتصاد، كه در عرصه فرهنگ، سياست، جامعه‌پردازى، خانواده و ... خواهد چشيد و بهره‌مندان حقيقى از آن وضع موعود، معارضان و مخالفان و مبارزان با وضع منحط موجودند كه‌ قُلْ يَوْمَ الْفَتْحِ لا يَنْفَعُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِيمانُهُمْ وَ لا هُمْ يُنْظَرُونَ‌[٢]

بگو: در روز پيروزى، كافران را ايمانشان سودى نمى‌بخشد و چشم انتظرشان نمى‌نهند.

پى‌نوشتها:

[١]. سوره انعام (٦)، آيه ١٥٨.

[٢]. سوره غافر (٤٠)، آيه ٨٣.

[٣]. سوره سجده (٣٢)، آيه ٢٩.